{"id":5917,"date":"2014-08-20T11:19:03","date_gmt":"2014-08-20T15:19:03","guid":{"rendered":"http:\/\/igrundun.wordpress.com\/?p=5917"},"modified":"2014-08-20T11:19:03","modified_gmt":"2014-08-20T15:19:03","slug":"kristin-thjod-og-onnur-truarbrogd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2014\/08\/20\/kristin-thjod-og-onnur-truarbrogd\/","title":{"rendered":"Kristin \u00fej\u00f3\u00f0 og \u00f6nnur tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color:#ff9900\"><em>H\u00e9r fyrir ne\u00f0an er fr\u00e6\u00f0sluerindi sem \u00e9g flutti \u00e1 S\u00e6lud\u00f6gum \u00ed Vatnask\u00f3gi sumari\u00f0 2014. \u00dea\u00f0 er alltaf nokkrum vandkv\u00e6\u00f0um bundi\u00f0 a\u00f0 f\u00e6ra\u00a0erindi sem er flutt munnlega inn \u00e1 bloggi\u00f0. Af \u00feeim s\u00f6kum hef \u00e9g laga\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00f6rl\u00edti\u00f0, m.a. me\u00f0 tilliti til umr\u00e6\u00f0u sem mynda\u00f0ist a\u00f0 erindi loknu.<\/em><\/span><\/p>\n<blockquote><p>Ef vi\u00f0 sl\u00edtum \u00ed sundur si\u00f0inn, sl\u00edtum vi\u00f0 og \u00ed sundur fri\u00f0inn.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00darskur\u00f0ur \u00deorgeirs lj\u00f3svetningago\u00f0a fyrir 1015 \u00e1rum hefur m\u00f3ta\u00f0 \u00edslenskan samf\u00e9lagsskilning alla t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0an, jafnvel eftir a\u00f0 tr\u00fafrelsis\u00e1kv\u00e6\u00f0i kom me\u00f0 sk\u00fdrum h\u00e6tti me\u00f0 stj\u00f3rnarskr\u00e1nni 1874 a\u00f0 tilstu\u00f0lan konungsins \u00ed Kaupmannah\u00f6fn.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Innleggi\u00f0 mitt \u00ed dag er skipt \u00ed nokkra hluta sem vonandi veita inns\u00fdn inn \u00ed nokkra af \u00feeim \u00fe\u00e1ttum sem vert er a\u00f0 velta fyrir s\u00e9r \u00feegar vi\u00f0 t\u00f6lum um \u201eKristna \u00fej\u00f3\u00f0 og \u00f6nnur tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>Eins og allir g\u00f3\u00f0ir gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingar mun \u00e9g byrja \u00ed Gamla testamentinu, fjalla um spennu milli einangrunarsinna og fj\u00f6lmenningarf\u00f3lks \u00ed textum G.T., en fyrst og fremst hva\u00f0a\u00a0mynd skrifara G.T. gera s\u00e9r af Gu\u00f0i og hvernig s\u00fa mynd hefur \u00e1hrif \u00e1 s\u00fdn \u00feeirra \u00e1 fj\u00f6lmenningu.<\/p>\n<p>\u00dev\u00ed n\u00e6st sko\u00f0a \u00e9g fj\u00f6lhyggju og minnihlutast\u00f6\u00f0u hinna fyrstu kristnu, \u00e1\u00f0ur en \u00e9g l\u00edt mj\u00f6g stuttlega \u00e1 mikilv\u00e6gi Konstant\u00edns \u00e1 4. \u00f6ld. \u00deessi s\u00f6gulega yfirfer\u00f0 ver\u00f0ur e\u00f0li m\u00e1ls samkv\u00e6mt fremur yfirbor\u00f0skennd og mun hugsanlega skilja eftir fleiri spurningar en sv\u00f6r.<\/p>\n<p>\u00de\u00e1 mun \u00e9g horfa til hugmynda Islam um minnihlutah\u00f3pa og hvernig sta\u00f0a M\u00fahamme\u00f0 sem lei\u00f0toga meirihlutahreyfingar \u00ed fj\u00f6lmenningarsamf\u00e9lagi, fyrst \u00ed Med\u00edna og s\u00ed\u00f0ar Mekka, m\u00f3ta\u00f0i samskipti m\u00faslima og kristinna s\u00e9r \u00ed lagi \u00ed mi\u00f0austurl\u00f6ndum fram \u00e1 mi\u00f0ja 20. \u00f6ld og jafnvel lengur.<\/p>\n<p>A\u00f0 \u00feeirri yfirfer\u00f0 lokinni, fjalla \u00e9g um mikilv\u00e6gi borgaratr\u00faar (e. civil religion) \u00ed fj\u00f6lmenningu \u00e1 vesturhveli jar\u00f0ar og hvernig borgaratr\u00fa og tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0in m\u00e6tast og blandast \u00e1 j\u00e1kv\u00e6\u00f0an og stundum neikv\u00e6\u00f0an \u00fe\u00e1tt.<\/p>\n<p>\u00deegar umgj\u00f6r\u00f0in hefur veri\u00f0 teiknu\u00f0 upp mun \u00e9g beina umr\u00e6\u00f0unni a\u00f0 \u00edslenskum veruleika, m.a. \u00ed lj\u00f3si moskuumr\u00e6\u00f0u og vi\u00f0brag\u00f0a vi\u00f0 Vantr\u00fa og jafnvel Si\u00f0mennt.<\/p>\n<p>\u00c9g kem \u00ed umfj\u00f6llun minni ekki til me\u00f0 a\u00f0 tala miki\u00f0 um mannr\u00e9ttindi \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r. \u00c9g \u00e6tla a\u00f0 for\u00f0ast a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast harkalega \u00e1 einst\u00f6k stj\u00f3rnm\u00e1la\u00f6fl. Markmi\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 greina og \u00fatsk\u00fdra umhverfi, a\u00f0st\u00e6\u00f0ur og \u00e1st\u00e6\u00f0ur. Hj\u00e1 \u00fev\u00ed ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 varla komist \u00feegar fjalla\u00f0 er um sta\u00f0reyndir a\u00f0 opinbera hugsanlega heimsku og kj\u00e1naskap \u00feeirra sem tala af f\u00e1visku og \u00feekkingarleysi. \u00c9g bi\u00f0st fyrirfram velvir\u00f0ingar \u00e1 \u00fev\u00ed ef \u00fea\u00f0 gerist.<\/p>\n<p style=\"text-align:center\">&#8212;<\/p>\n<p>Saga \u00cdsraels\u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed Gamla testamentinu einkennist af fj\u00f6l\u00fe\u00e6ttri \u00fer\u00f3un, sam\u00fe\u00e6ttingu gu\u00f0shugmynda og spennu milli Gu\u00f0s n\u00e1ndarinnar (YHWH) og hins fjarl\u00e6ga sk\u00f6punargu\u00f0s sem sv\u00edfur yfir \u00f6llu (El(\u00f3h\u00edm)). Strax \u00ed fyrstu \u00feremur k\u00f6flum 1. M\u00f3seb\u00f3kar kynnumst vi\u00f0 \u00feessum tveimur \u00f3l\u00edku n\u00e1lgunum a\u00f0 Gu\u00f0i.<\/p>\n<p>Gu\u00f0 n\u00e1ndarinnar vir\u00f0ist eldri \u00ed sagnaminni \u00cdsraels\u00fej\u00f3\u00f0arinnar og er oft og i\u00f0ulega l\u00fdst sem Gu\u00f0i \u00cdsraelsmanna einna. <em>Hinir<\/em> eiga a\u00f0ra Gu\u00f0i og samskipti vi\u00f0 a\u00f0ra eru \u00ed einhverjum skilningi svik vi\u00f0 Gu\u00f0. YHWH er \u00feannig eins og \u00edslenska kr\u00f3nan \u00ed m\u00e1lflutningi Morgunbla\u00f0ins. YHWH \u00e1tr\u00fana\u00f0ur m\u00f3tast enda \u00ed fj\u00f6lgy\u00f0isheimi \u00fear sem Gu\u00f0 og \u00e6tt eru n\u00e1tengd.<\/p>\n<p>YHWH ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 me\u00f0 t\u00edmanum <em>a\u00f0algu\u00f0inn<\/em> og rennur saman vi\u00f0 El\u00f3h\u00edm sk\u00f6punargu\u00f0inn me\u00f0 sk\u00fdrum h\u00e6tti, og \u00feegar lengra l\u00ed\u00f0ur \u00ed s\u00f6gu \u00cdsraels\u00fej\u00f3\u00f0arinnar ver\u00f0ur YHWH\/El\u00f3h\u00edm einn Gu\u00f0. Svona \u00fer\u00f3un er \u00fe\u00f3 langt \u00ed fr\u00e1 l\u00ednuleg, og \u00ed Gamla testamentinu m\u00e1 sj\u00e1 mismunandi hugmyndir um Gu\u00f0 og <em>hina<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align:center\">&#8212;<\/p>\n<p>H\u00e9r er nau\u00f0synlegt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 \u00cdsraels\u00fej\u00f3\u00f0in er \u00ed gegnum allt \u00feetta mj\u00f6g sm\u00e1 og veik, umkringd st\u00f3rveldum sem h\u00f6f\u00f0u tilhneigingu til a\u00f0 valta yfir hana a\u00f0 vild. Hugsanlega m\u00e1 \u00fe\u00f3 finna stuttan bl\u00f3mat\u00edma sem er \u00ed Gamla testamentinu tengdur vi\u00f0 Dav\u00ed\u00f0 konung.<\/p>\n<p>\u00deegar vi\u00f0 l\u00edtum til hinna fyrstu kristnu \u00fe\u00e1 gl\u00edmdu \u00feeir vi\u00f0 sama vanda. F\u00e6\u00f0ing, l\u00edf, krossdau\u00f0i og upprisa Jes\u00fa tengdi me\u00f0 sk\u00fdrum h\u00e6tti Gu\u00f0 n\u00e1ndarinnar (YHWH) vi\u00f0 Gu\u00f0 f\u00f6\u00f0ur, sk\u00f6punarinnar. Gu\u00f0 var einn.<\/p>\n<p>Spurning var hins vegar hvort hj\u00e1lpr\u00e6\u00f0isverk Jes\u00fa v\u00e6ri \u00e6tla\u00f0 \u00f6llum e\u00f0a einv\u00f6r\u00f0ungu \u00cdsraelsm\u00f6nnum.<\/p>\n<p>Fr\u00e1saga L\u00fakasargu\u00f0spjalls og Postulas\u00f6gunnar l\u00fdsir fyrir Theophilusi (Gu\u00f0svini\/um) \u00e1 t\u00e1knr\u00e6nan h\u00e1tt hvernig g\u00f3\u00f0u fr\u00e9ttirnar um Jes\u00fa Krist, fara fr\u00e1 Gal\u00edleu, til Jer\u00fasalem, \u00fea\u00f0an til annarra landa fyrir botni Mi\u00f0jar\u00f0arhafs og s\u00ed\u00f0an \u00e1fram til endimarka jar\u00f0arinnar.<\/p>\n<p>Jes\u00fas og YHWH eru skv. \u00e1herslu L\u00fakasar ekki\u00a0lengur bundnir vi\u00f0 einn h\u00f3p\/eina \u00e6tt. Okkur er \u00f6llum bo\u00f0i\u00f0 a\u00f0 vera me\u00f0. \u00deegar s\u00f6gu N\u00fdja testamentisins l\u00fdkur er samt YHWH \u00e1tr\u00fana\u00f0ur, \u00e1tr\u00fana\u00f0ur minnihlutah\u00f3ps. Textar N.T. sn\u00faast \u00fev\u00ed e\u00f0lilega um r\u00e9tt \u00feeirra sem standa til hli\u00f0ar vi\u00f0 meirihlutann. R\u00e9tt \u00feeirra sem veikt standa og \u00fear m\u00e1 finna har\u00f0a gagnr\u00fdni \u00e1 meirihluta sem k\u00faga og gera kr\u00f6fu um a\u00f0l\u00f6gun og hl\u00fd\u00f0ni vi\u00f0 vilja r\u00e1\u00f0andi st\u00e9tta, s.b.r. texta Opinberunnarb\u00f3karinnar og gagnr\u00fdni gu\u00f0spjallanna \u00e1 musteri\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deegar svo kristind\u00f3mur m\u00f3tast sem r\u00edkisverndu\u00f0 meirihlutatr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 \u00ed t\u00ed\u00f0 Konstant\u00ednusar \u00ed kringum 350 e.Kr. \u00fe\u00e1 kallar n\u00fdfengin sta\u00f0a \u00e1 endurt\u00falkun ritningarinnar, enda komnar upp a\u00f0st\u00e6\u00f0ur sem NT er fullkomlega \u00fe\u00f6gult um. H\u00e9r er freistandi a\u00f0 fletta upp s\u00f6gunni um <a href=\"https:\/\/igrundun.wordpress.com\/2008\/03\/13\/eyrir-ekkjunnar\/\">f\u00e1t\u00e6ku ekkjuna<\/a> sem m\u00e1 m.a. finna \u00ed Mk 12 og sj\u00e1 hvernig h\u00e6gt er a\u00f0 lesa hana \u00e1 tvennan h\u00e1tt, annars vegar sem gagnr\u00fdni \u00e1 valdast\u00e9ttir og hins vegar sem tilraun til a\u00f0 r\u00e9ttl\u00e6ta k\u00fagun \u00feeirra sem veikt standa.<\/p>\n<p style=\"text-align:center\">&#8212;<\/p>\n<p>\u00der\u00f3un \u00ed Islam er talsvert \u00f6nnur en \u00ed kristind\u00f3mnum, enda ver\u00f0a Islam r\u00e1\u00f0andi tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 \u00ed Med\u00edna og s\u00ed\u00f0ar Mekka \u00e1 ritunart\u00edma K\u00f3ransins. \u00deannig gerir K\u00f3ranin r\u00e1\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed umhverfi a\u00f0 Islam s\u00e9u r\u00e1\u00f0andi tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 og innlei\u00f0ir hugmyndir um tv\u00ed\u00fe\u00e6tt skattkerfi svo d\u00e6mi s\u00e9 teki\u00f0, annars vegar tr\u00faartengdan skatt fyrir \u00fe\u00e1 sem j\u00e1ta tr\u00fa \u00e1 Allah og hins vegar borgaralegan skatt \u00e1 \u00fe\u00e1 sem tilheyra ekki Islam. \u00cd sj\u00e1lfu s\u00e9r ekki \u00f3svipa\u00f0 \u00edslenska skattkerfinu me\u00f0 s\u00f3knargjaldavi\u00f0b\u00f3tinni, \u00fear sem einstaklingar utan tr\u00faf\u00e9laga grei\u00f0a vissulega s\u00f3knargj\u00f6ld \u00fe\u00f3 \u00feau renni ekki til tr\u00faf\u00e9lags heldur sem vi\u00f0b\u00f3targrei\u00f0sla \u00ed r\u00edkiskassann.<\/p>\n<p>Munurinn er \u00fe\u00f3 s\u00e1 a\u00f0 dhimmi, skattur \u00e1 \u00fe\u00e1 sem ekki voru m\u00faslimar var \u00e1 stundum l\u00e6gri en tr\u00faarskatturinn, enda ekki n\u00fdttur til a\u00f0 grei\u00f0a fyrir tr\u00faarlegt atferli.<\/p>\n<p>\u00deetta fyrirkomulag var vi\u00f0 l\u00fd\u00f0i \u00ed \u00edsl\u00f6mskum heimi vel fram \u00e1 20. \u00f6ld v\u00ed\u00f0ast hvar. \u00cd dag eru a\u00f0eins 3 r\u00edki af r\u00famlega 50 \u00fear sem Islam er \u00ed meirihlutast\u00f6\u00f0u sem leyfa ekki kristnar kirkjur og sl\u00edkt bann t\u00f3k ekki a\u00f0 fullu gildi \u00ed neinu \u00feeirra fyrr en \u00e1 20. \u00f6ld, enda r\u00edkin vart til fyrir \u00feann t\u00edma. \u00deetta bann er \u00ed n\u00e1num tengslum vi\u00f0 uppgj\u00f6r n\u00fdveldisstefnu Evr\u00f3pub\u00faa, en \u00ed sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu margra r\u00edkja \u00fear sem Islam er \u00ed meirihlutast\u00f6\u00f0u, var\u00f0 kristni a\u00f0 t\u00e1knmynd n\u00fdlenduk\u00fagaranna, jafnvel \u00fe\u00f3 kristnu samf\u00e9l\u00f6gin \u00fear v\u00e6ru mun eldri en kristni \u00ed Evr\u00f3pu.<\/p>\n<p>\u00deessi \u00fer\u00f3un er enn \u00ed gangi og ekki \u00f3sennilegt a\u00f0 fleiri r\u00edki \u00fear sem m\u00faslimar eru \u00ed meirihluta muni banna kirkjur \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum, sbr. \u00fer\u00f3unina \u00e1 einst\u00f6kum sv\u00e6\u00f0um \u00ed \u00cdrak.<\/p>\n<p><span style=\"color:#ff9900\">[<em>Vi\u00f0b\u00f3t<\/em>: \u00c1standi\u00f0 \u00ed \u00cdrak magnast n\u00fa st\u00f6\u00f0ugt og lj\u00f3st a\u00f0 umhverfi kristinna minnihlutahreyfinga er \u00f6murlegt v\u00ed\u00f0a um \u00feessar mundir.]<\/span><\/p>\n<p>\u00datf\u00e6rsla Islam s\u00f6gulega \u00e1 fj\u00f6lmenningarsamf\u00e9laginu hefur byggt \u00e1 hugmyndum um a\u00f0greiningu tr\u00faarsamf\u00e9laga sem felur \u00fe\u00e1 jafnframt \u00ed s\u00e9r mismunandi skyldur og \u00e1byrg\u00f0.<\/p>\n<p>R\u00e9tt er a\u00f0 taka fram a\u00f0 h\u00e9r er \u00e9g a\u00f0 tala um l\u00f6gformlegan r\u00e9tt kristinna til a\u00f0 i\u00f0ka tr\u00fa s\u00edna sem er verndu\u00f0 \u00ed K\u00f3raninum. Yngri tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0, t.d. Baha\u00ed, sem eru s\u00f6g\u00f0 bygg\u00f0 \u00e1 <em>n\u00fdjum opinberunum<\/em> hafa i\u00f0ulega haft takmarka\u00f0an r\u00e9tt \u00ed Islam.<\/p>\n<p style=\"text-align:center\">&#8212;<\/p>\n<p>Hugmyndin um sameinandi borgaratr\u00fa (e. civil religion) er \u00f6nnur \u00fatf\u00e6rsla til lausnar \u00e1 vanda fj\u00f6lmenningarinnar og n\u00e1tengd tilraun \u00deorgeirs lj\u00f3svetningago\u00f0a. Hlutverk borgaratr\u00faarinnar er a\u00f0 skapa si\u00f0, t\u00e1kn og atferli sem sameinar alla. \u00cd R\u00f3marr\u00edki til forna m\u00e1tti tr\u00faa \u00e1 hva\u00f0 sem er, svo lengi sem \u00fe\u00fa tilba\u00f0st l\u00edka keisarann (sem gy\u00f0ingar og kristnir g\u00e1tu ekki skrifa\u00f0 upp \u00e1, \u00feannig a\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00feurfti a\u00f0 kalla til lj\u00f3nin).<\/p>\n<p><span style=\"color:#ff9900\">[<em>Vi\u00f0b\u00f3t<\/em>: \u00deegar \u00e9g tala um borgaratr\u00fa byggi \u00e9g \u00e1 tr\u00faarf\u00e9lagsfr\u00e6\u00f0ilegum skilgreiningum \u00e1 tr\u00faarhugtakinu sem skilgreina tr\u00fa \u00fat fr\u00e1 hlutverki og atferli fremur en innihaldi. N\u00e1nari uppl\u00fdsingar um skilgreiningar \u00e1 tr\u00faarhugtakinu m\u00e1 f\u00e1 \u00e1 tr\u00fa.is:\u00a0http:\/\/tru.is\/svor\/2006\/05\/truadir_og_trulausir_menn.]<\/span><\/p>\n<p>\u00c1 \u00cdslandi hefur kirkjan veri\u00f0 \u00feetta sameiningart\u00e1kn, \u00e1samt tungum\u00e1linu, \u00e6tterni, f\u00e1nanum, R\u00edkis\u00fatvarpinu, \u00cdslendingas\u00f6gum og n\u00e1tt\u00farunni, auk \u00f3lj\u00f3sra hugmynda um sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0ar sem \u00e1 stundum hafa minnt \u00e1 hugmyndir Bjarts \u00ed Sumarh\u00fasum. \u00de\u00e1 m\u00e1 nefna hugmyndina um Gu\u00f0 fjarl\u00e6g\u00f0arinnar (sbr. \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6nginn og or\u00f0 Geirs Haarde \u00e1 hrundaginn).<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er au\u00f0velt a\u00f0 f\u00e6ra r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0kirkjan s\u00e9 einn helsti verndari borgaratr\u00faar \u00cdslendinga. \u00deannig er f\u00e1ninn haf\u00f0ur \u00ed h\u00e1vegum \u00ed kirkjum landsins, prestar hafa a\u00f0 emb\u00e6ttisskyldu a\u00f0 ritsko\u00f0a sk\u00edrnarn\u00f6fn, sagan er d\u00fdrku\u00f0 og d\u00e1\u00f0 og \u00e6tterni var um aldir haldi\u00f0 til haga \u00ed kirkjub\u00f3kum.<\/p>\n<p>N\u00fdb\u00faar finna sig enda \u00e1 stundum \u00f3velkomna \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0kirkjuna en leita fremur \u00ed frj\u00e1lsu s\u00f6fnu\u00f0ina \u00fear sem Gu\u00f0sor\u00f0i\u00f0 er <em>hreinna<\/em>.<\/p>\n<p><span style=\"color:#ff9900\">[<em>Vi\u00f0b\u00f3t<\/em>: \u00cd umr\u00e6\u00f0um eftir erindi\u00f0 var bent \u00e1 a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ur \u00feess a\u00f0 n\u00fdb\u00faar finna sig utan \u00fej\u00f3\u00f0kirkju s\u00e9u mun fj\u00f6lbreyttari en s\u00fa a\u00f0 um \u00edslenska kirkju s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00c9g get teki\u00f0 undir \u00fea\u00f0 a\u00f0 hluta.]<\/span><\/p>\n<p>\u00cd fj\u00f6lmenningu BNA hefur l\u00edka veri\u00f0 \u00e1hersla \u00e1 sameinandi \u00fe\u00e6tti. T\u00e1knin eru m.a. f\u00e1ninn, \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6ngurinn, exceptionalism, hugmyndin um a\u00f0 allir geti make-a\u00f0 \u00fea\u00f0, forsetinn, Hv\u00edta h\u00fasi\u00f0 og Gu\u00f0 fjarl\u00e6g\u00f0arinnar (El).<\/p>\n<p><span style=\"color:#ff9900\">[<em>Vi\u00f0b\u00f3t<\/em>: H\u00e9r var\u00f0 skemmtileg umr\u00e6\u00f0a um hlutverk \u00ed\u00fer\u00f3ttakappleikja \u00ed a\u00f0 vi\u00f0halda og styrkja borgaratr\u00fana \u00ed BNA. En ritu\u00f6l \u00ed tengslum vi\u00f0 \u00ed\u00fer\u00f3ttakappleiki \u00ed BNA minna oft \u00e1 helgihald tr\u00faf\u00e9laga.]<\/span><\/p>\n<p>\u00deegar breytingar ver\u00f0a \u00e1 samf\u00e9l\u00f6gum geta \u00fe\u00e6r haft \u00e1hrif \u00e1 \u00feessa sameinandi borgaratr\u00fa. Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 sv\u00f6rtum forseta \u00ed Hv\u00edta h\u00fasinu er \u00e1g\u00e6tt d\u00e6mi um \u00feegar brestur ver\u00f0ur \u00ed borgaratr\u00fanni. Sl\u00edkar breytingar eru stundum\u00a0kalla\u00f0ar \u00e1 fr\u00e6\u00f0im\u00e1li, si\u00f0rof (e. anomie), \u00feegar gildismat \u00fej\u00f3\u00f0ar gengur \u00ed gegnum \u00f3vissu, og rof myndast \u00ed hugmyndum um r\u00e9tt og rangt, hef\u00f0ir og venjur.<\/p>\n<p>Sl\u00edk breyting getur \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 \u00e1 margv\u00edslegan h\u00e1tt, t.d. me\u00f0 h\u00e6gfara \u00fer\u00f3un (et.v. si\u00f0gli\u00f0nun), me\u00f0 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegum breytingum (e.t.v. si\u00f0b\u00f3t) e\u00f0a me\u00f0 byltingu\/hruni.<\/p>\n<p>\u00c1 \u00cdslandi h\u00f6fum vi\u00f0 s\u00e9\u00f0 \u00e1kve\u00f0in einkenni si\u00f0rofs Borgaratr\u00faarinnar undanfarin \u00e1r (til d\u00e6mis \u00ed auknum styrk Si\u00f0menntar\/Vantr\u00faar sem hafna sameinandi hlutverki kirkjunnar). \u00de\u00f3 stendur \u00fej\u00f3\u00f0kirkjustofnunin enn sterk, f\u00e1ninn er heilagur, tungum\u00e1li\u00f0 er vari\u00f0 \u00e1 mj\u00f3lkurfernum og \u00cdslendingab\u00f3k er til sem FB-app.<\/p>\n<p><span style=\"color:#ff9900\">[<em>Vi\u00f0b\u00f3t<\/em>: H\u00e9r er \u00e1hugavert a\u00f0 sko\u00f0a ofsafengin vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 \u00e1kv\u00f6r\u00f0un R\u00daV um a\u00f0 \u00fer\u00f3a dagskr\u00e1 R\u00e1sar 1 og taka af dagskr\u00e1nni <em>Or\u00f0 kv\u00f6ldsins<\/em> og <em>Morgunb\u00e6nina<\/em>.]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align:center\">&#8212;<\/p>\n<p>\u00deegar vi\u00f0 veltum fyrir okkur spurningum um kristna \u00fej\u00f3\u00f0 og \u00f6nnur tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 spyrja okkur hva\u00f0 felst \u00ed hugtakinu kristin \u00fej\u00f3\u00f0.<\/p>\n<p>Au\u00f0velda svari\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 segja a\u00f0 s\u00fa \u00fej\u00f3\u00f0 s\u00e9 kristin \u00fear sem borgaratr\u00fain byggist \u00e1 kristnum tr\u00faarskilningi. L\u00father leit reyndar svo \u00e1 a\u00f0 samf\u00e9l\u00f6g sem bygg\u00f0u \u00e1 n\u00e1\u00f0arbo\u00f0skap kristni virku\u00f0u ekki, samf\u00e9l\u00f6g \u00feyrftu a\u00f0 byggja \u00e1 l\u00f6gm\u00e1linu til a\u00f0 virka. \u00dev\u00ed v\u00e6ri g\u00f3\u00f0ur \u00f3kristinn \u00fej\u00f3\u00f0h\u00f6f\u00f0ingi\u00a0betri kostur en slakur kristinn \u00fej\u00f3\u00f0h\u00f6f\u00f0ingi. Fagna\u00f0arerindi kristninnar tilheyr\u00f0i einstaklingum og fj\u00f6lskyldum ekki r\u00edkjum e\u00f0a \u00fej\u00f3\u00f0um. Svipa\u00f0ar hugmyndir m\u00e1 finna hj\u00e1 gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingum eins og Reinhold Niebuhr \u00ed Bandar\u00edkjunum sem er einmitt upp\u00e1haldsgu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur Obama. Ef L\u00father, Niebuhr og Obama hafa r\u00e9tt fyrir s\u00e9r \u00fe\u00e1 getur ekkert veri\u00f0 til sem heitir kristin \u00fej\u00f3\u00f0.<\/p>\n<p><span style=\"color:#ff9900\">[<em>Vi\u00f0b\u00f3t<\/em>: H\u00e9r kom spurning \u00far sal um hvers vegna vi\u00f0 bo\u00f0u\u00f0um tr\u00fa, ef s\u00e1 skilningur er r\u00e9ttur a\u00f0 n\u00e1\u00f0arhugtaki\u00f0 s\u00e9 vonlaust \u00feegar kemur a\u00f0 stj\u00f3rnun \u00fej\u00f3\u00f0a. Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 m\u00edn voru \u00e1 \u00fe\u00e1 lei\u00f0 a\u00f0 ef Niebuhr, Obama og L\u00father hafa r\u00e9tt fyrir s\u00e9r, \u00fe\u00e1 hafi n\u00e1\u00f0arhugtaki\u00f0 a.m.k. gildi \u00ed samskiptum einstaklinga og sm\u00e6rri h\u00f3pa, s.s. \u00ed fj\u00f6lskyldum.]<\/span><\/p>\n<p>En gefum okkur a\u00f0 kristin \u00fej\u00f3\u00f0 s\u00e9 \u00fej\u00f3\u00f0 \u00fear sem hugmyndir um n\u00e1\u00f0, fyrirgefningu og n\u00fdtt upphaf m\u00f3ti samf\u00e9lagsger\u00f0ina. \u00cdmyndum okkur um stund a\u00f0 j\u00f6fnu\u00f0ur P\u00e1ls postula r\u00e1\u00f0i r\u00edkjum \u00ed samskiptum milli f\u00f3lks. Hvernig myndi \u00fe\u00e1 kristin \u00fej\u00f3\u00f0 m\u00e6ta <em>hinum<\/em>. Gerum okkur \u00ed hugarlund ef gagnr\u00fdni Jes\u00fa \u00e1 meirihlutavald tr\u00faarstofnanna samt\u00edma s\u00edns myndi beinast a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunni.<\/p>\n<p>N\u00fa e\u00f0a ef samskipti Jes\u00fa vi\u00f0 r\u00f3mverska hundra\u00f0sh\u00f6f\u00f0ingjann, konuna vi\u00f0 brunninn e\u00f0a d\u00e6misagan \u00f3m\u00f6gulega um miskunnsama samverjann v\u00e6ri m\u00f3deli\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed hvernig vi\u00f0 n\u00e1lgum a\u00f0ra, hva\u00f0 ger\u00f0um vi\u00f0 \u00fe\u00e1.<\/p>\n<p>Ef vi\u00f0 l\u00e9tum k\u00e6rleika Krists trompa \u00e6ttartr\u00e9, tungum\u00e1l og uppl\u00fdstar sveitakirkjur vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0veginn. Hva\u00f0 myndi gerast?<\/p>\n<p>Borgaratr\u00fain \u00edslenska hefur \u00fdmsa \u00fatilokandi \u00fe\u00e6tti sem seint ver\u00f0a eigna\u00f0ir Kristi, \u00fe\u00e6tti sem eru ekki neikv\u00e6\u00f0ir \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r en eru \u00fev\u00ed mi\u00f0ur samofnir kristind\u00f3mnum og bjaga \u00feannig n\u00e1\u00f0arverk Krists \u00f6llum til handa. \u00deannig ver\u00f0a \u00e6tterni\u00f0 og tungan, okkar umskur\u00f0ur og f\u00f3rnarkj\u00f6tsbann. \u00dea\u00f0 er nefnilega mikilv\u00e6gt a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ttum okkur \u00e1 a\u00f0 vi\u00f0 erum ekki kristin \u00fej\u00f3\u00f0, heldur \u00edslensk \u00fej\u00f3\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00edslensk \u00fej\u00f3\u00f0 sem kallar eftir aldursgreiningu \u00e1 t\u00f6nnum fl\u00f3ttamanna og \u00e1kve\u00f0inni \u00feekkingu \u00e1 beygingarkerfi nafnor\u00f0a til a\u00f0 r\u00edkisborgarar\u00e9ttur s\u00e9 sam\u00feykktur.<\/p>\n<p>Kristin \u00fej\u00f3\u00f0 myndi segja:<\/p>\n<blockquote><p>Komi\u00f0 til m\u00edn allir sem erfi\u00f0i hafi\u00f0 og \u00feungar byr\u00f0ar og \u00e9g mun veita ykkur hv\u00edld.<\/p><\/blockquote>\n<p>Spurningar okkar um framt\u00ed\u00f0ina l\u00fata a\u00f0 \u00fev\u00ed hvernig vi\u00f0 horfum \u00e1 okkur sj\u00e1lf.<\/p>\n<ul>\n<li>Viljum vi\u00f0 sameinandi borgaratr\u00fa e\u00f0a lifa \u00ed a\u00f0greindu fj\u00f6lmenningarsamf\u00e9lagi l\u00edkt og m\u00e1 sj\u00e1 \u00ed Islam?<\/li>\n<li>Hvar erum vi\u00f0 til \u00ed a\u00f0 hafa l\u00e6gsta samnefnara sameinandi borgaratr\u00faar?<\/li>\n<li>Hva\u00f0 gerum vi\u00f0 gagnvart \u00feeim sem ekki taka undir sameinandi \u00fe\u00e6tti?\u00a0K\u00f6llum vi\u00f0 til lj\u00f3nin?<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e9r fyrir ne\u00f0an er fr\u00e6\u00f0sluerindi sem \u00e9g flutti \u00e1 S\u00e6lud\u00f6gum \u00ed Vatnask\u00f3gi sumari\u00f0 2014. \u00dea\u00f0 er alltaf nokkrum vandkv\u00e6\u00f0um bundi\u00f0 a\u00f0 f\u00e6ra\u00a0erindi sem er flutt munnlega inn \u00e1 bloggi\u00f0. Af \u00feeim s\u00f6kum hef \u00e9g laga\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00f6rl\u00edti\u00f0, m.a. me\u00f0 tilliti til umr\u00e6\u00f0u sem mynda\u00f0ist a\u00f0 erindi loknu. Ef vi\u00f0 sl\u00edtum \u00ed sundur si\u00f0inn, sl\u00edtum vi\u00f0 &hellip; <a href=\"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2014\/08\/20\/kristin-thjod-og-onnur-truarbrogd\/\" class=\"more-link\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">Kristin \u00fej\u00f3\u00f0 og \u00f6nnur tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[29,31,34,87,89,90,93,124,127,145],"class_list":["post-5917","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-islenska","tag-church","tag-clergy","tag-community","tag-iceland","tag-injustice","tag-interfaith","tag-islam","tag-racism","tag-religion","tag-state-church"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5917"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5917\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}