{"id":4472,"date":"2013-04-24T17:27:12","date_gmt":"2013-04-24T17:27:12","guid":{"rendered":"http:\/\/igrundun.wordpress.com\/?p=4472"},"modified":"2013-04-24T17:27:12","modified_gmt":"2013-04-24T17:27:12","slug":"almennu-kristilegu-motin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2013\/04\/24\/almennu-kristilegu-motin\/","title":{"rendered":"Almennu kristilegu m\u00f3tin"},"content":{"rendered":"<p><em>Fyrir n\u00e6rri 20 \u00e1rum t\u00f3k \u00e9g saman texta um Almennu kristilegu m\u00f3tin sem haldin voru \u00ed Hraunger\u00f0i, \u00e1 Akranesi, \u00e1 Brautarh\u00f3li \u00ed Svarfa\u00f0ardal og s\u00ed\u00f0ar \u00ed Vatnask\u00f3gi.<\/em><\/p>\n<p>\u00c1ri\u00f0 1938 var haldi\u00f0 fyrsta almenna kristilega m\u00f3ti\u00f0, \u00ed Hraunger\u00f0i \u00ed Fl\u00f3a. Almennu m\u00f3tin eins og \u00feau voru k\u00f6llu\u00f0 ur\u00f0u a\u00f0 \u00e1rlegum vi\u00f0bur\u00f0i \u00ed \u00edslensku kristnil\u00edfi fram undir lok s\u00ed\u00f0ustu aldar og voru lengst af haldin \u00ed sumarb\u00fa\u00f0um KFUM \u00ed Vatnask\u00f3gi. <!--more-->H\u00e9r \u00e1 eftir mun \u00e9g fjalla um fyrstu almennu m\u00f3tin, leitast vi\u00f0 a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra markmi\u00f0 \u00feeirra sem leiddu m\u00f3tin og \u00fatsk\u00fdra \u00feann kirkjuskilning sem var kynntur til s\u00f6gunnar \u00e1 m\u00f3tunum, me\u00f0vita\u00f0 og \u00f3me\u00f0vita\u00f0.<\/p>\n<p>Til a\u00f0 birta sj\u00e1lfskilning \u00feeirra sem leiddu almennu m\u00f3tin leita \u00e9g a\u00f0 miklu leiti \u00ed bla\u00f0i\u00f0 Bjarma, en ritstj\u00f3rn \u00feess bla\u00f0s \u00e1 haf\u00f0i veg og vanda af fyrstu m\u00f3tunum sem haldin voru og s\u00e1u reyndar um m\u00f3tin \u00ed Vatnask\u00f3gi allt til 1980.<\/p>\n<p><strong>Upphafi\u00f0<\/strong><\/p>\n<p>\u00cd desember 1937 birtist \u00ed Bjarma grein sem bar yfirskriftina Kristilegt m\u00f3t \u00e1 bibl\u00edulegum grundvelli n\u00e6sta sumar? \u00fear sem st\u00f3\u00f0 me\u00f0al annars:<\/p>\n<p>M\u00f3t \u00feau, er tr\u00faa\u00f0ir menn erlendir halda, hafa meiri \u00fe\u00fd\u00f0ingu en flesta grunar. \u00deau sameina hina tr\u00fau\u00f0u, meira en ef til vill nokku\u00f0 anna\u00f0, \u00ed me\u00f0vitundinni um samf\u00e9lag og samtakam\u00e1tt l\u00e6risveina Krists, til bar\u00e1ttu fyrir Gu\u00f0s r\u00edki. Og \u00feau styrkja tr\u00faarl\u00edf einstaklingsins og halda vakandi \u00e1byrg\u00f0inni gagnvart hinum heiln\u00e6mu kenningum fagna\u00f0arerindisins.<\/p>\n<blockquote><p>H\u00e9r heima h\u00f6fum vi\u00f0 engin sl\u00edk m\u00f3t og gegnir \u00fea\u00f0 fur\u00f0u. V\u00e9r h\u00f6fum a\u00f0 v\u00edsu &#8220;kirkjufundi&#8221; svokalla\u00f0a \u00ed \u00fdmsum myndum. En \u00fea\u00f0 er um \u00fe\u00e1 a\u00f0 segja, a\u00f0 \u00feeir fjalla svo a\u00f0 segja einv\u00f6r\u00f0ungu um ytri m\u00e1l kirkjunnar og hafa \u00f3m\u00f3tm\u00e6lanlega ekki or\u00f0i\u00f0 til \u00feess a\u00f0 marka nein tr\u00faarleg spor \u00ed tr\u00faarl\u00edf \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. Enda mun \u00feeim ekki \u00e6tla\u00f0 \u00fea\u00f0 hlutverk.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekkert leyndarm\u00e1l, a\u00f0 n\u00e6rri allir j\u00e1tningar- og bibl\u00edutr\u00fair menn h\u00e9r \u00e1 landi, hafa veri\u00f0 \u00f3\u00e1n\u00e6g\u00f0ir me\u00f0 kirkjufundina, a\u00f0 minnsta kosti leikmenn. Veldur \u00fea\u00f0 mestu, a\u00f0 hlutur sannrar evangelisk-l\u00fatherskrar kristni er fyrir bor\u00f0 borinn af flestum forr\u00e1\u00f0am\u00f6nnum \u00feessara funda og frj\u00e1lslyndri kenning og stefnu hampa\u00f0 \u00e1 kostna\u00f0 j\u00e1kv\u00e6\u00f0s kristind\u00f3ms. Geta allir s\u00e9\u00f0, a\u00f0 sl\u00edkt er alls ekki vel falli\u00f0 til \u00feess a\u00f0 vinna fylgi tr\u00faa\u00f0ra leikmanna vi\u00f0 \u00feessa fundi. &#8230;og \u00feeir hafa miki\u00f0 r\u00e6tt um \u00fea\u00f0 s\u00edn \u00e1 milli, a\u00f0 \u00feeir \u00feyrftu a\u00f0 hafa anna\u00f0 m\u00f3t, \u00fear sem \u00feeir g\u00e6tu sameiginlega uppbyggst \u00e1 sinni helgustu tr\u00fa, \u00e1n \u00feess a\u00f0 finnast tra\u00f0ka\u00f0 \u00e1 helgustu tr\u00faartilfinningum s\u00ednum og sannf\u00e6ringu. (Bjarmi, desember 1937)<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00deetta var \u00fe\u00f3 ekki \u00ed fyrsta skipti sem umfj\u00f6llun um \u00fev\u00edl\u00edk m\u00f3t f\u00f3r fram \u00e1 \u00cdslandi \u00fev\u00ed nokkur ungmenni \u00far KFUM og KFUK \u00ed Reykjav\u00edk h\u00f6f\u00f0u haldi\u00f0 sl\u00edk m\u00f3t vi\u00f0 Elli\u00f0avatn sumrin 1936 og 1937, \u00fea\u00f0 fyrra me\u00f0 33 \u00fe\u00e1tttakendum og hi\u00f0 s\u00ed\u00f0ara me\u00f0 74.<\/p>\n<p>\u00cd \u00e1rb\u00f3k Kristilegs b\u00f3kmenntaf\u00e9lags fr\u00e1 1938 segir Bjarni Eyj\u00f3lfsson fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e1 seinna m\u00f3tinu hafi Sigur\u00f0ur P\u00e1lsson prestur \u00ed Hraunger\u00f0i veri\u00f0 \u00fe\u00e1tttakandi og komi\u00f0 hafi til tals a\u00f0 hafa m\u00f3ti\u00f0 n\u00e6sta \u00e1ri\u00f0 \u00e1 eftir \u00ed Hraunger\u00f0i og<\/p>\n<blockquote><p>var \u00fea\u00f0 m\u00e1l strax au\u00f0s\u00f3tt, og vakti gle\u00f0i allra.<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Hraunger\u00f0i<\/strong><\/p>\n<p>\u00cd fyrsta t\u00f6lubla\u00f0i Bjarma \u00e1 \u00e1rinu 1938 kom tilkynning um a\u00f0 kristilegt m\u00f3t yr\u00f0i haldi\u00f0 \u00ed Hraunger\u00f0i \u00ed Fl\u00f3a dagana 18.-20. j\u00fan\u00ed fr\u00e1 laugardegi til m\u00e1nudags. Dagskr\u00e1 m\u00f3tsins var svo birt \u00ed n\u00e6sta bla\u00f0i \u00e1 eftir sem kom \u00fat \u00feann 15. jan\u00faar.<\/p>\n<p>Dagskr\u00e1in var \u00e1 \u00fe\u00e1 lei\u00f0 a\u00f0 m\u00f3ti\u00f0 h\u00f3fst me\u00f0 messu kl. 18 \u00e1 laugardegi, einnig var messa um h\u00e1degisbil \u00e1 sunnudegi, a\u00f0 kv\u00f6ldi laugardags og sunnudags voru kv\u00f6ldvaka og fr\u00e6\u00f0sla, \u00e1 sunnudags- og m\u00e1nudagsmorgnum voru Bibl\u00edulestrar og um mi\u00f0jan dag \u00e1 sunnudegi og m\u00e1nudegi voru svo fr\u00e6\u00f0sluerindi.<\/p>\n<p>Skr\u00e1ning \u00e1 m\u00f3ti\u00f0 gekk \u00e1g\u00e6tlega og voru 257 \u00fe\u00e1tttakendur allt m\u00f3ti\u00f0 en tali\u00f0 var a\u00f0 r\u00famlega 400 hafi veri\u00f0 \u00ed Hraunger\u00f0i \u00e1 sunnudeginum. M\u00f3tinu voru ger\u00f0 g\u00f3\u00f0 skil \u00ed dagbl\u00f6\u00f0um og sag\u00f0i \u00ed Morgunbla\u00f0inu, 23. j\u00fan\u00ed 1938 a\u00f0<\/p>\n<blockquote><p>\u00dea\u00f0, sem mest einkenndi m\u00f3ti\u00f0 var \u00feetta \u00ferent: S\u00f6ngur, &#8230; , eining, &#8230; og gle\u00f0i sl\u00edk a\u00f0 engin vissi af regni e\u00f0a \u00f3\u00fe\u00e6gindum.<\/p><\/blockquote>\n<p>N\u00e6sta \u00e1r var aftur haldi\u00f0 m\u00f3t \u00ed Hraunger\u00f0i og f\u00f3r \u00fea\u00f0 fram eins og \u00e1ri\u00f0 \u00e1\u00f0ur fyrir utan a\u00f0 haldin var stund \u00e1 sunnudagskv\u00f6ldi\u00f0 sem ekki var \u00ed dagskr\u00e1:<\/p>\n<blockquote><p>En \u00fe\u00f3 mun \u00fea\u00f0 vera svo, a\u00f0 stundin inni \u00ed \u201est\u00f3ra tjaldi\u201c \u00e1 sunnudagskv\u00f6ldi\u00f0 s\u00e9 \u00f3gleymanlegust \u00ed huga \u00feeirra, sem \u00fear voru. \u00dea\u00f0 var eftir a\u00f0 dagskr\u00e1 var loki\u00f0 og gestir \u00far Rv\u00edk voru farnir heim, a\u00f0 haldi\u00f0 var ni\u00f0ur \u00ed tjaldi\u00f0 til a\u00f0 syngja s\u00e1lma og hafa stutta vitnisbur\u00f0arsamkomu eins og \u00ed h\u00e1lft\u00edma e\u00f0a svo. \u00de\u00e1 var kl. ca. 10.30. &#8230; \u00dear rak hver vitnisbur\u00f0urinn og s\u00f6ngurinn annan, svo ekkert l\u00e1t var\u00f0 \u00e1 fyrr en kl. 1.30 um n\u00f3ttina. \u201e\u00deetta er einhver blessunarr\u00edkasta stund, sem \u00e9g hefi lifa\u00f0,\u201c s\u00f6g\u00f0u fleiri en einn, eftir \u00fe\u00e1 stund. (Bjarmi, 1. j\u00fal\u00ed 1939)<\/p><\/blockquote>\n<p>Stund \u00fear sem hver og einn hefur t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 segja fr\u00e1 tr\u00fa sinni hefur s\u00ed\u00f0an \u00feetta var veri\u00f0 \u00e1 dagskr\u00e1 hvers almenns m\u00f3ts. \u00cd Bjarma, 1. j\u00fal\u00ed 1939 var tala\u00f0 um a\u00f0 samanbori\u00f0 vi\u00f0 fyrsta m\u00f3ti\u00f0 hafi meiri <em>vakningarandi<\/em> veri\u00f0 yfir \u00f6\u00f0ru m\u00f3tinu.<\/p>\n<p>Sumari\u00f0 1940 var m\u00f3ti\u00f0 haldi\u00f0 \u00ed Hraunger\u00f0i \u00ed Fl\u00f3a og einnig var r\u00e1\u00f0ist \u00ed a\u00f0 halda m\u00f3t \u00e1 Brautarh\u00f3li \u00ed Svarfa\u00f0ardal og var \u00fea\u00f0 haldi\u00f0 tveimur vikum s\u00ed\u00f0ar en \u00fea\u00f0 \u00ed Hraunger\u00f0i. S\u00ed\u00f0asta m\u00f3ti\u00f0 \u00ed Hraunger\u00f0i var svo haldi\u00f0 1941. Eftir \u00fea\u00f0 voru m\u00f3tin flutt \u00e1 Akranes.<\/p>\n<p><strong>M\u00f3t fyrir nor\u00f0an<\/strong><\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 var \u00ed Bjarma 1. apr\u00edl 1940 a\u00f0 \u00feessi tilkynning kom:<\/p>\n<blockquote><p>S\u00fa \u00e1kv\u00f6r\u00f0un hefur n\u00fa veri\u00f0 tekin, a\u00f0 efna til s\u00e9rstaks m\u00f3ts fyrir nor\u00f0an. Er \u00fea\u00f0 gert vegna \u00feess a\u00f0 \u00fear er all margt af tr\u00fau\u00f0u f\u00f3lki, sem \u00fer\u00e1ir a\u00f0 geta veri\u00f0 me\u00f0 \u00e1 sl\u00edkum samf\u00e9lagsstundum tr\u00faa\u00f0ra en getur \u00fdmissa orsaka vegna ekki teki\u00f0 \u00fe\u00e1tt \u00ed Hraunger\u00f0ism\u00f3tinu m.a. vegna vinnu og svo hve d\u00fdrt er a\u00f0 fer\u00f0ast \u00e1 milli n\u00fa or\u00f0i\u00f0. (Bjarmi, 1. apr\u00edl 1940)<\/p><\/blockquote>\n<p>M\u00f3tin \u00e1 Brautarh\u00f3li voru mun f\u00e1mennari en \u00feau sem haldin voru sunnanlands og voru um 80-100 fastagestir \u00e1 m\u00f3tunum fram til 1945.<\/p>\n<p>Fyrstu Brautarh\u00f3lsm\u00f3tin voru skipul\u00f6g\u00f0 af \u00feeim s\u00f6mu og skipul\u00f6g\u00f0u m\u00f3tin fyrir sunnan en allur undirb\u00faningur \u00ed h\u00f6ndum nor\u00f0anmanna. \u00dea\u00f0 var \u00fe\u00f3 flj\u00f3tlega a\u00f0 kristnibo\u00f0sf\u00e9lag kvenna \u00e1 Akureyri t\u00f3k a\u00f0 s\u00e9r skipulag m\u00f3tsins a\u00f0 fullu. \u00c1 \u00feeim t\u00edma sem \u00fea\u00f0 var gert var \u00d3lafur \u00d3lafsson kristnibo\u00f0i starfsma\u00f0ur \u00feeirra og var skipulag og undirb\u00faningur a\u00f0 mestu \u00ed hans h\u00f6ndum.<\/p>\n<p>Fyrir nor\u00f0an mynda\u00f0ist strax \u00ed upphafi s\u00fa hef\u00f0 a\u00f0 \u00ed vikunni eftir m\u00f3t var samkomur\u00f6\u00f0 \u00e1 Akureyri \u00fear sem pr\u00e9dikarar af m\u00f3tinu t\u00f6lu\u00f0u og voru \u00fe\u00e6r mj\u00f6g vel s\u00f3ttar.<\/p>\n<p><strong>Flutningur \u00e1 Akranes<\/strong><\/p>\n<p>\u00cd apr\u00edl 1942 var svohlj\u00f3\u00f0andi klausa \u00ed Bjarma:<\/p>\n<blockquote><p>\u00dea\u00f0 gekk ekki vel me\u00f0 a\u00f0 \u00fatvega bifrei\u00f0ar fyrir \u201eHraunger\u00f0ism\u00f3ti\u00f0\u201c. &#8211; \u00de\u00e6r fengust ekki. Og n\u00fa erum vi\u00f0 a\u00f0 hugsa um a\u00f0 nota sj\u00f3lei\u00f0ina. En af \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0, a\u00f0 m\u00f6rgum \u00feyki sj\u00f3lei\u00f0in austur fyrir fjall fulll\u00f6ng, hefir lei\u00f0in \u00e1 \u201eHraunger\u00f0ism\u00f3ti\u00f0\u201c veri\u00f0 stytt nokku\u00f0. \u00dea\u00f0 var gert me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00f3ti\u00f0 ver\u00f0ur haldi\u00f0 \u00e1 Akranesi.(Bjarmi, 5. tbl. 1942)<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00dea\u00f0 var\u00f0 \u00far a\u00f0 1942, 1943 og 1944 voru m\u00f3tin haldin \u00e1 Akranesi. M\u00f3tin \u00fear h\u00f6f\u00f0u annan brag en hin fyrri, sem f\u00f3lst m.a. \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00fa var m\u00f3ti\u00f0 haldi\u00f0 inn \u00ed b\u00e6 sem olli nokkru r\u00f3ti \u00e1 m\u00f3tsgestum, en \u00fe\u00f3 minna en \u00f3ttast var \u00ed fyrstu.<\/p>\n<p>\u00c1ri\u00f0 1944 a\u00f0 m\u00f3tshaldarar \u00e1kv\u00e1\u00f0u a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a \u00feeim sem \u00fea\u00f0 vildu upp \u00e1 framhaldsm\u00f3t. Ekki \u00fe\u00f3tti r\u00e1\u00f0 a\u00f0 hafa m\u00f3ti\u00f0 \u00ed heild lengra \u00fear sem tali\u00f0 var a\u00f0 fremur l\u00edtill fj\u00f6ldi g\u00e6ti s\u00e9\u00f0 s\u00e9r f\u00e6rt a\u00f0 vera heila viku \u00e1 m\u00f3ti sem \u00feessu. \u00dev\u00ed var\u00f0 \u00far a\u00f0 haldi\u00f0 var framhaldsm\u00f3t fr\u00e1 m\u00e1nudagskv\u00f6ldi er a\u00f0alm\u00f3ti\u00f0 enda\u00f0i og fram \u00e1 f\u00f6studagskv\u00f6ld.<\/p>\n<p>Framhaldsm\u00f3ti\u00f0 var haldi\u00f0 \u00ed Hafnarsk\u00f3gi, hj\u00e1 sk\u00e1la sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ismanna \u00ed \u00d6lveri. H\u00f6f\u00f0u sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ismenn heiti\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1 um m\u00e1lt\u00ed\u00f0ir og fleira og var haldi\u00f0 \u00feanga\u00f0 strax eftir m\u00f3ti\u00f0 \u00e1 Akranesi. Svona framhaldsm\u00f3t var haldi\u00f0 a\u00f0eins \u00ed \u00feetta eina skipti, \u00fe\u00f3 m\u00f3ti\u00f0 hafi \u00fe\u00f3tt takast vel og voru \u00e1st\u00e6\u00f0ur sj\u00e1lfsagt nokkrar. St\u00e6rsta \u00e1st\u00e6\u00f0an er \u00fe\u00f3 vafalaust s\u00fa a\u00f0 n\u00e6sta \u00e1r var m\u00f3ti\u00f0 f\u00e6rt upp \u00ed Vatnask\u00f3g og strax daginn eftir \u00fea\u00f0 var haldi\u00f0 \u00feing sambands kristnibo\u00f0sf\u00e9laga og \u00fea\u00f0 s\u00e1tu flestir m\u00f3tshaldarar.<\/p>\n<p><strong>M\u00f3t \u00ed Vestmannaeyjum<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>Eins og flestum kaupendum Bjarma er kunnugt starfa K.F.U.M. og K. f\u00e9l\u00f6g \u00ed Vestmannaeyjum. &#8230; Hefir ni\u00f0ursta\u00f0an or\u00f0i\u00f0 s\u00fa, a\u00f0 efna til eins konar m\u00f3ts \u00fear fyrir \u00fe\u00e1 vini v\u00ed\u00f0svegar af landinu, er kynnu a\u00f0 vilja taka \u00fe\u00e1tt \u00ed heims\u00f3kn til vinanna \u00fear. (Bjarmi 7. marz 1945)<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00deetta m\u00f3t sem haldi\u00f0 var \u00ed Vestmannaeyjum var \u00ed og me\u00f0 haldi\u00f0 til a\u00f0 fagna a\u00f0st\u00f6\u00f0u sem KFUM og KFUK haf\u00f0i komi\u00f0 upp \u00fat \u00ed eyjum og voru r\u00e6\u00f0umennirnir \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 mestu \u00feeir s\u00f6mu og tala\u00f0 h\u00f6f\u00f0u \u00ed Vatnask\u00f3gi \u00fe\u00e1 fyrr um sumari\u00f0.<\/p>\n<p><strong>M\u00f3ti\u00f0 f\u00e6rt \u00ed Vatnask\u00f3g<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>&#8230; \u201eHraunger\u00f0ism\u00f3ti\u00f0\u201c \u00e1 margra m\u00e1li, &#8230;hefir undanfarin \u00ferj\u00fa \u00e1r veri\u00f0 haldi\u00f0 \u00e1 Akranesi, &#8230; \u00cd \u00e1r ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 haldi\u00f0 \u00e1 sta\u00f0, sem m\u00f6rgum tr\u00fau\u00f0um er mj\u00f6g k\u00e6r. \u00dea\u00f0 er Vatnask\u00f3gur. &#8230; Fyrir tveimur \u00e1rum var \u00fear h\u00e1\u00f0 sambands\u00feing \u00edslenskra kristnibo\u00f0sf\u00e9laga, svo a\u00f0 \u00fdmsir vinanna \u00fati \u00e1 landi hafa komi\u00f0 \u00fear. \u00c1lit \u00feeirra allra var, a\u00f0 hentugri sta\u00f0ur og yndislegri v\u00e6ri ekki til. \u00dea\u00f0 eru \u00fdmsir kostir vi\u00f0 a\u00f0 halda m\u00f3ti\u00f0 \u00fear. Fyrst og fremst er h\u00e6gt a\u00f0 h\u00fdsa \u00fear um hundra\u00f0 manns me\u00f0 h\u00e6gu m\u00f3ti. &#8230; Og \u00fear sem sambands\u00feing kristnibo\u00f0sf\u00e9laganna ver\u00f0ur a\u00f0 l\u00edkindum haldi\u00f0 strax daginn eftir m\u00f3t, &#8230; , l\u00e9ttir \u00fea\u00f0 st\u00f6rfin svo mj\u00f6g, &#8230; \u00dea\u00f0 er miki\u00f0 verk a\u00f0 lj\u00faka m\u00f3ti \u00e1 m\u00e1nudagskv\u00f6ld, fella \u00fe\u00e1 tjaldborg, taka farangur allan &#8211; og reisa svo a\u00f0 n\u00fdju \u00e1 \u00f6\u00f0rum sta\u00f0. &#8230; Allt erfi\u00f0i sparast vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 hafa m\u00f3ti\u00f0 \u00ed Vatnask\u00f3gi.<\/p>\n<p>Svo er anna\u00f0. V\u00e9r h\u00f6fum \u00ed \u00ferj\u00fa \u00e1r haft m\u00f3ti\u00f0 \u00ed b\u00e6. &#8230; \u00dea\u00f0 hefir s\u00edna miklu kosti a\u00f0 geta skili\u00f0 sig alveg fr\u00e1 truflandi skarkala hversdagsleikans. \u00dea\u00f0 er au\u00f0veldara utan b\u00e6jar en \u00ed b\u00e6.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er a\u00f0allega eitt sem okkur fannst m\u00e6la \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, a\u00f0 m\u00f3ti\u00f0 yr\u00f0i haldi\u00f0 \u00ed Vatnask\u00f3gi og \u00fea\u00f0 er, a\u00f0 \u00fear er engin kirkja. &#8230; V\u00e9r h\u00f6fum \u00fev\u00ed hugsa\u00f0 oss a\u00f0 koma \u00fev\u00ed \u00feannig fyrir a\u00f0 altarisgangan ver\u00f0i ein a\u00f0 \u00feessu sinni og fari fram \u00ed D\u00f3mkirkjunni \u00ed Reykjav\u00edk, fyrsta kv\u00f6ldi\u00f0 eftir a\u00f0 \u00fe\u00e1tttakendur koma af m\u00f3tinu&#8230; (Bjarmi, 7. marz, 1945)<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00cd lokaritger\u00f0 \u00d3lafs J\u00f3hannssonar \u00ed gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ideild H.\u00cd. um heims\u00f3kn O&#8217;Hallesby til \u00cdslands veltir hann upp spurningunni hvort a\u00f0 f\u00e6rsla almennu m\u00f3tana upp \u00ed Vatnask\u00f3g hafi veri\u00f0 lei\u00f0 \u201ekristna f\u00f3lksins\u201c \u00e1 \u00cdslandi til a\u00f0 afmarka sig fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum \u201eekki kristnum\u201c. Erfitt er a\u00f0 segja um \u00fea\u00f0 en lj\u00f3st er a\u00f0 me\u00f0 flutningnum minnku\u00f0u tengsl vi\u00f0 hef\u00f0ir \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunnar. H\u00e9r m\u00e1 taka sem d\u00e6mi a\u00f0 ekki var altarisganga fyrir m\u00f3tsgesti strax kv\u00f6ldi\u00f0 eftir a\u00f0 \u00fe\u00e1tttakendur komu af m\u00f3tinu, heldur var be\u00f0i\u00f0 me\u00f0 altarisg\u00f6nguna \u00fear til eftir kristnibo\u00f0s\u00feing \u00ed vikunni \u00e1 eftir og voru \u00fe\u00e1 margir utan af landi haldnir til s\u00edns heima.<\/p>\n<p>\u00deessi tenging vi\u00f0 b\u00e6\u00f0i sumarb\u00fa\u00f0ir KFUM og vi\u00f0 \u00feing kristnibo\u00f0ssambandsins haf\u00f0i \u00e1n efa \u00e1hrif \u00e1 f\u00f3lk sem ekki var innan \u00feessara f\u00e9laga og \u00ferengdu a\u00f0 \u00f6llum l\u00edkindum markh\u00f3p almennu m\u00f3tanna vi\u00f0 KFUM-ara annars vegar kristnibo\u00f0svini hins vegar. Hvort sem \u00fea\u00f0 var me\u00f0vita\u00f0 e\u00f0a ekki.<\/p>\n<p>Horfi\u00f0 var fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa framhaldsm\u00f3t eins og \u00e1\u00f0ur hefur komi\u00f0 fram, l\u00edklegast vegna \u00feess a\u00f0 forsvarsmenn m\u00f3tsins s\u00e1tu flestir kristnibo\u00f0s\u00feingi\u00f0 og \u00fea\u00f0 var jafnvel tali\u00f0 koma \u00ed sta\u00f0 framhaldsm\u00f3ts.<\/p>\n<p>Kristnibo\u00f0s\u00feing voru haldin anna\u00f0 hvert \u00e1r og eftir \u00feetta voru \u00feau til margra \u00e1ra haldin \u00ed tengslum vi\u00f0 almennt m\u00f3t \u00ed Vatnask\u00f3gi e\u00f0a allt \u00fear til \u00e1 7. \u00e1ratugnum.<\/p>\n<p><strong>Ritstj\u00f3rn Bjarma<\/strong><\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 var \u00e1 n\u00fdju \u00e1ri 1936 a\u00f0 \u00fer\u00edr ungir menn t\u00f3ku vi\u00f0 \u00fatg\u00e1fu t\u00edmaritsins Bjarma \u00far h\u00f6ndum Sigurbj\u00f6rns \u00c1. G\u00edslasonar. \u00deessir menn k\u00f6llu\u00f0u sig \u201eUngir menn \u00ed Reykjav\u00edk.\u201c \u00deeir voru \u00c1str\u00e1\u00f0ur Sigursteind\u00f3rsson, Bjarni Eyj\u00f3lfsson og Gunnar Sigurj\u00f3nsson. \u00deeir h\u00f3fu \u00fatg\u00e1fu Bjarma undir sinni stj\u00f3rn me\u00f0 yfirl\u00fdsingu um \u00fatg\u00e1fustefnu.<\/p>\n<blockquote><p>Vi\u00f0 sj\u00e1um margt \u00ed samt\u00ed\u00f0 vorri, sem berjast \u00fearf gegn. Gu\u00f0leysi hefir veri\u00f0 t\u00edzka undanfarin \u00e1r og er t\u00edzka enn hj\u00e1 fj\u00f6lda manna. En hj\u00e1 sumum ristir \u00fea\u00f0 d\u00fdpra en a\u00f0 vera t\u00edzka, \u00fea\u00f0 hefir n\u00e1\u00f0 d\u00fdpstu hjartar\u00f3tum og er or\u00f0i\u00f0 \u00feeim eil\u00edft banamein. \u00dea\u00f0 er or\u00f0in skipul\u00f6g\u00f0 s\u00f3kn \u00e1 r\u00edki Gu\u00f0s. Gegn \u00feeirri stefnu mun bla\u00f0i\u00f0 eins og \u00e1\u00f0ur berjast. Margt er \u00fea\u00f0, sem stimpla\u00f0 er &gt;&gt; helga\u00f0 Drottni &lt;&lt; og bori\u00f0 fram \u00ed nafni heilagrar kirkju, en er \u00fe\u00f3 hugarsm\u00ed\u00f0ar manna og gengur \u00ed b\u00e1ga vi\u00f0 fagna\u00f0arerindi\u00f0, mannlegar stefnur, sem reka hi\u00f0 heilaga burt, en setja manninn \u00ed sta\u00f0inn, \u00fe\u00f3tt \u00ed hj\u00fapa\u00f0ri mynd s\u00e9. Gegn sl\u00edku munum vi\u00f0 berjast.<\/p>\n<p>Fyrst og fremst mun bla\u00f0i\u00f0 reyna a\u00f0 n\u00e1 tilgangi s\u00ednum, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 bo\u00f0a Or\u00f0 Gu\u00f0s opinberunar, eins og \u00fea\u00f0 birtist \u00ed heilagri Ritningu, svo og me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 birta vitnisbur\u00f0i og sko\u00f0anir \u00feeirra, er tileinka\u00f0 hafa s\u00e9r \u00feessa opinberun og j\u00e1ta Jes\u00fam Krist sem Drottin sinn og frelsara. Jafnframt bindum v\u00e9r oss vi\u00f0 \u00f3breyttar j\u00e1tningar heilagrar kirkju, sem v\u00e9r erum sk\u00edr\u00f0ir til. (Bjarmi, 1. jan\u00faar 1936)<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00dea\u00f0 voru \u00feessir menn \u00ed ritstj\u00f3rn Bjarma sem st\u00f3\u00f0u fyrir m\u00f3tunum \u00ed Hraunger\u00f0i \u00ed Fl\u00f3a og s\u00e1 um undirb\u00faning a\u00f0 mestu leiti, \u00ed samvinnu vi\u00f0 s\u00e9ra Sigur\u00f0 P\u00e1lsson \u00ed Hraunger\u00f0i. \u00deegar svo m\u00f3ti\u00f0 var flutt, fyrst \u00e1 Akranes og s\u00ed\u00f0an \u00ed Vatnask\u00f3g s\u00e1u Bjarmamenn um m\u00f3tin \u00e1fram en hlutverk s\u00e9ra Sigur\u00f0ar minnka\u00f0i til muna.<\/p>\n<p>\u00cd upphafi s\u00e1u \u00feeir Bjarmamenn einnig um m\u00f3tin \u00e1 Brautarh\u00f3li og \u00fatvegu\u00f0u \u00feanga\u00f0 r\u00e6\u00f0umenn \u00fe\u00f3tt heimilisf\u00f3lki\u00f0 \u00e1 Brautarh\u00f3li hef\u00f0i umsj\u00f3n me\u00f0 verklegum framkv\u00e6mdum \u00e1 sta\u00f0num. \u00dea\u00f0 var svo flj\u00f3tlega a\u00f0 kristnibo\u00f0sf\u00e9lag kvenna \u00e1 Akureyri t\u00f3k a\u00f0 s\u00e9r umsj\u00f3n me\u00f0 m\u00f3tinu og var \u00fear \u00ed forsvari lengi vel \u00d3lafur \u00d3lafsson kristnibo\u00f0i.<\/p>\n<p>Vestmannaeyjam\u00f3ti\u00f0 1945 var haldi\u00f0 m.a. til a\u00f0 fagna n\u00fdbyggingu KFUM og KFUK \u00fati \u00ed Eyjum. Skipulagning m\u00f3tsins var a\u00f0 mestu leiti \u00ed h\u00f6ndum \u00feeirra Bjarmamanna.<\/p>\n<p><strong>Hva\u00f0 segir tr\u00faarl\u00edfsf\u00e9lagsfr\u00e6\u00f0in?<\/strong><\/p>\n<p>\u00cd b\u00f3k sinni <em>Religion: The Social Context<\/em>, fjallar Meredith B. McGuire um skilgreiningar \u00e1 tr\u00faf\u00e9l\u00f6gum \/ tr\u00fah\u00f3pum.<\/p>\n<p>H\u00fan fer \u00fe\u00e1 lei\u00f0 a\u00f0 skipta \u00feeim \u00ed gr\u00f3fum dr\u00e1ttum upp \u00ed fj\u00f3ra hluta. \u00deeir eru:<\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Church, sem telur sig hafa sannleikann og starfar eftir vi\u00f0horfinu \u201eutan kirkju -ekkert hj\u00e1lpr\u00e6\u00f0i\u201c en hefur \u00fe\u00f3 j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til heimsins.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Sect, sem telur sig hafa sannleikann allan \u00ed h\u00f6ndum s\u00e9r en starfar eftir vi\u00f0horfinu \u201e\u00ed heiminum en ekki af heiminum.\u201c<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Denomination, sem horfir j\u00e1kv\u00e6\u00f0um augum \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 og vir\u00f0ir kr\u00f6fu annarra tr\u00fah\u00f3pa um a\u00f0 hafa sannleikann.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Cult, sem horfir neikv\u00e6\u00f0um augum \u00e1 samf\u00e9lagi\u00f0 en gerir ekki kr\u00f6fu um a\u00f0 hafa eitt h\u00f6ndla\u00f0 sannleikann. (McGuire, 143)<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00cdslenska \u00fej\u00f3\u00f0kirkjan fellur, \u00ed \u00feessari flokkun, l\u00edkast til \u00e1 milli church og denomination. En \u00ed krafti st\u00e6r\u00f0ar sinnar birtist \u00fej\u00f3\u00f0kirkjan sem church, \u00fe\u00f3 sj\u00e1lfsskilningur hennar og sannleikskrafa l\u00edkist e.t.v. fremur denomination.<\/p>\n<p>\u00deeir einstaklingar sem skipul\u00f6g\u00f0u almennu m\u00f3tin \u00ed upphafi \u00e1ttu \u00fea\u00f0 flestir sameiginlegt a\u00f0 tilheyra \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunni. \u00deeir \u00e1ttu \u00fea\u00f0 einnig sameiginlegt a\u00f0 telja a\u00f0 kristin tr\u00fa bygg\u00f0ist \u00e1 afst\u00f6\u00f0u einstaklinga til Gu\u00f0s og litu \u00fev\u00ed svo \u00e1 a\u00f0 hver ma\u00f0ur sem hef\u00f0i afst\u00f6\u00f0u til Krists, sem bygg\u00f0i<\/p>\n<blockquote><p>\u00e1 hinum objekt\u00edva hj\u00e1lpr\u00e6\u00f0isgrundvelli, sem lag\u00f0ur er af Jes\u00fa Kristi me\u00f0 fri\u00f0\u00fe\u00e6gingu hans fyrir syndir vorar og upprisu hans oss til r\u00e9ttl\u00e6tingar, samkv\u00e6mt Heilagri ritningu og j\u00e1tningaritum Evangelisk-L\u00faterskrar kirkju\u201c (\u00far l\u00f6gum Kristilegs st\u00fadentaf\u00e9lags en tveir stofnenda \u00feess voru \u00ed ritnefnd Bjarma)<\/p><\/blockquote>\n<p>v\u00e6ri h\u00f3lpinn en a\u00f0rir ekki. \u00deannig l\u00e1 \u00e1herslan \u00e1 a\u00f0 hver ma\u00f0ur \u00feyrfti a\u00f0 taka pers\u00f3nulega afst\u00f6\u00f0u til Krist og enginn stofnun, fj\u00f6lskyldume\u00f0limur e\u00f0a vinur g\u00e6ti gert \u00fea\u00f0 fyrir hann.<\/p>\n<p>M\u00f3tshaldarar voru gagnr\u00fdnir \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0kirkjuna og t\u00f6ldu hana ekki \u00ed standa sig \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 hvetja f\u00f3lk til a\u00f0 taka afst\u00f6\u00f0u.<\/p>\n<p>\u00deannig voru \u00feessir menn \u00ed forsvari fyrir h\u00f3p sem taldi sig eiga tr\u00fa \u00e1 Jes\u00fa Krist, me\u00f0an a\u00f0rir \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunni flytu sofandi a\u00f0 feig\u00f0ar\u00f3si. \u00deessi h\u00f3pur var \u00fev\u00ed nokkurs konar kirkja \u00ed kirkjunni e\u00f0a \u00fea\u00f0 sem Joachim Wach kallar <em>ecclesiolae in ecclesia<\/em>. (McGuire, 147)<\/p>\n<p>J. Wach heldur reyndar \u00e1fram og skiptir \u00fev\u00ed sem hann kallar kirkja \u00ed kirkjunni upp \u00ed \u00ferennt:<\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Collegium pietatis. H\u00f3pur manna innan kirku sem ekki telur hugmyndir s\u00ednar \u00fe\u00e6r einu \u201er\u00e9ttu\u201c. \u00deeir eru l\u00edti\u00f0 skipulag\u00f0ir og leitast eftir a\u00f0 b\u00e6ta einstaklinginn innan h\u00f3psins.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Fraternitas. Er h\u00f3pur sem lifir a\u00f0 einhverju leiti me\u00f0 sameignarformi. Skipulagi\u00f0 er oft \u00f3formlegt og \u201eandlegt\u201c og jafnr\u00e9tti allra er oftast n\u00e6r \u00ed h\u00e1vegum haft.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">The Order. A\u00f0 lokum er \u00fea\u00f0 the Order, e\u00f0a tr\u00faarreglan. Tr\u00faarreglan krefst algerrar skuldbindingar af hendi einstaklinga og afneitunar \u00e1 \u00f6\u00f0rum g\u00e6\u00f0um en \u00feeim sem reglan leyfir. (McGuire, 147)<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>Ef vi\u00f0 viljum flokka \u00fe\u00e1 sem t\u00f3ku \u00fe\u00e1tt \u00ed og stj\u00f3rnu\u00f0u almennu m\u00f3tunum upp \u00ed \u00feessa flokka m\u00e1 segja a\u00f0 um hafi veri\u00f0 um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a collegium pietatis, \u00fe\u00f3 a\u00f0 krafan um sannleikann hj\u00e1 s\u00e9r hafi l\u00edkast til veri\u00f0 sterkari hj\u00e1 <em>almennam\u00f3tsm\u00f6nnum<\/em> en hugmynd Wach um collegium pietatis gerir r\u00e1\u00f0 fyrir.<\/p>\n<p><strong>\u00cd hverju f\u00f3lst kirkjuskilningur Bjarmamanna?<\/strong><\/p>\n<p>\u00deegar fjalla\u00f0 er um skilning einstaklinga e\u00f0a h\u00f3pa \u00e1 \u00e1kve\u00f0num hlutum \u00e1 \u00e1kve\u00f0num t\u00edma er ekki alltaf h\u00e6gt um vik. \u00dev\u00ed hef \u00e9g h\u00e9r nokkra punkta sem \u00e9g nota til a\u00f0 r\u00f6ksty\u00f0ja \u00feann skilning sem \u00e9g hef \u00e1 skilningi \u00feeirra manna sem h\u00e9ldu almennu m\u00f3tin.<\/p>\n<p>\u00cd Bjarma er oft gefi\u00f0 \u00ed skin e\u00f0a jafnvel sagt berum or\u00f0um a\u00f0 hinir kristnu s\u00e9u f\u00e1ir \u00e1 \u00cdslandi \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 meirihluti \u00cdslendinga tilheyri kirkjunni og kemur \u00feetta vi\u00f0horf sk\u00edrt fram \u00ed kringum heims\u00f3kn, Nor\u00f0mannsins Hallesby h\u00e9r til \u00cdslands. \u00deetta vi\u00f0horf vir\u00f0ist einnig sk\u00edna \u00ed gegn \u00e1 almennu m\u00f3tunum. Bj\u00f6rn O. Bj\u00f6rnsson skrifa\u00f0i grein \u00ed <em>Kirkjuriti\u00f0 \u00ed \u00e1g\u00fast-september 1939<\/em>, um \u00fdmsa galla \u00e1 m\u00f3tinu sem hann vilji \u00fe\u00f3 ekki r\u00e6\u00f0a frekar. En segir suma \u00feeirra \u201enokku\u00f0 alvarlega.\u201c Hann heldur svo \u00e1fram og segir a\u00f0<\/p>\n<blockquote><p>\u00feessi m\u00f3t eigi a\u00f0 geta b\u00e6tt allverulega \u00far g\u00f6llum s\u00ednum, ef a\u00f0 samkv\u00e6mni er g\u00e6tt \u00ed \u00feeirri au\u00f0sveipni vi\u00f0 drottin, er einkennir \u00feau svo mj\u00f6g.<\/p><\/blockquote>\n<p>H\u00e9r er hann mj\u00f6g l\u00edklega a\u00f0 v\u00edsa til \u00feess sem hann telur a\u00f0 s\u00e9 \u00fer\u00f6ngur skilningur \u00e1 hj\u00e1lpr\u00e6\u00f0isverki Krists.<\/p>\n<p>Anna\u00f0 atri\u00f0i sem mikilv\u00e6gt er a\u00f0 staldra vi\u00f0 hva\u00f0 var\u00f0ar kirkjuskilning er s\u00fa mikla vir\u00f0ing sem borin var fyrir prestum og kemur fram \u00ed skrifum Bj\u00f6rns \u00ed Kirkjuritinu. En \u00fear segir hann fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 prestar \u00e1 m\u00f3tinu, alls 12 hafi bor\u00f0a\u00f0 s\u00e9r \u00e1 heimili prestsins \u00ed Hraunger\u00f0i me\u00f0an alm\u00faginn hafi sn\u00e6tt \u00fati \u00ed tjaldi.<\/p>\n<p>\u00c1hersla \u00e1 r\u00e9ttan l\u00faterskan messuskilning vir\u00f0ist vera mikil \u00e1 m\u00f3tunum og kom \u00feessi skilningur m\u00f3tshaldara fram \u00ed svari \u00feeirra ne\u00f0anm\u00e1ls \u00ed Bjarma, \u00feann 1. j\u00fal\u00ed 1938, \u00fear sem segir:<\/p>\n<blockquote><p>\u00deess skal geti\u00f0 h\u00e9r vegna athugasemda fr\u00e1 utankirkjumanni, a\u00f0 s\u00fa fullyr\u00f0ing, a\u00f0 for\u00f0ast s\u00e9 allt \u201eritual\u201c \u00e1 sl\u00edkum m\u00f3tum sem \u00feessu, er r\u00f6ng. &#8211; \u00deetta m\u00f3t var \u00e1 evangelisk-l\u00faterskum grundvelli og h\u00f3fst me\u00f0 gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustu \u00feeirrar kirkju, eins og venja er alsta\u00f0ar a\u00f0 byrja kristilega fundi innan r\u00edkjandi kirkju. H\u00e9r var ekki um neitt allsherjarm\u00f3t margra tr\u00faflokka a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, \u00fe\u00f3tt hverjum einstaklingi v\u00e6ri heimil \u00fe\u00e1tttaka.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00deessi gagnr\u00fdni sem utankirkjuma\u00f0urinn haf\u00f0i vi\u00f0haft kom s\u00ed\u00f0an upp aftur \u00ed Kristilegu vikubla\u00f0i \u00ed j\u00fal\u00ed 1942 \u00fear sem messuger\u00f0in er gagnr\u00fdnd fyrir a\u00f0 vera langdregin og formf\u00f6st, h\u00fan eigi s\u00e9r enga sto\u00f0 \u00ed N\u00fdja testamentinu, auk \u00feess sem sumir telji hana l\u00edtilsvir\u00f0i og spor \u00ed \u00e1ttina til ka\u00fe\u00f3lskunnar, sem ekki s\u00e9 vi\u00f0eigandi \u00e1 m\u00f3tum sem sl\u00edkum.<\/p>\n<p>Auglj\u00f3slega lentu \u00fev\u00ed \u00feeir Bjarmamenn \u00ed kl\u00edpu \u00feegar m\u00f3ti\u00f0 var flutt fr\u00e1 Akranesi upp \u00ed Vatnask\u00f3g \u00fear sem ekki var kirkja \u00ed Vatnask\u00f3gi og \u00fev\u00ed reyndist \u00f3m\u00f6gulegt a\u00f0 hafa altarisg\u00f6ngu \u00fear sem kirkjuna vanta\u00f0i.<\/p>\n<p><strong>Pietisminn \u00e1 m\u00f3tunum<\/strong><\/p>\n<p>\u00deegar b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 flokka m\u00f3tshaldara sem kirkju \u00ed kirkjunni. Hva\u00f0 var \u00fea\u00f0 \u00fe\u00e1 sem einkenndi\/\u00e1tti a\u00f0 einkenna \u00feann sem tilheyr\u00f0i \u00feeirri kirkju? \u00cd grein \u00ed Bjarma fr\u00e1 \u00feessum t\u00edma, undir fyrirs\u00f6gninni: <em>Hva\u00f0 er heittr\u00faarstefna (pietismi)?<\/em> Skrifar \u00d3lafur \u00d3lafsson \u00feessi or\u00f0:<\/p>\n<blockquote><p>Heittr\u00faarstefnan gerir sk\u00fdra a\u00f0greiningu milli tr\u00faa\u00f0ra og vantr\u00faa\u00f0ra, milli Gu\u00f0s barna og veraldar barna. Anna\u00f0hvort er ma\u00f0ur \u00e1 mj\u00f3a veginum, sem liggur til l\u00edfsins, e\u00f0a \u00e1 brei\u00f0a veginum, sem liggur til gl\u00f6tunarinnar. &#8230;<\/p>\n<p>Vilji tr\u00faa\u00f0ur ma\u00f0ur nj\u00f3ta \u00feess alls, sem \u00feykir fagurt og gott og gamansamt, \u00e1n \u00feess a\u00f0 vera \u00e1 ver\u00f0i gegn h\u00e6ttunni sem \u00fev\u00ed fylgir, \u00fe\u00e1 telst hann ekki til heittr\u00faarmanna. \u00dev\u00ed \u00feeir sem hugsa sem svo: \u201e\u00dea\u00f0 er mikils tilvinnandi a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 lifa \u00ed samf\u00e9lagi Krists og hans tr\u00fau\u00f0u, a\u00f0 eg er \u00feessvegna f\u00fas til a\u00f0 neita m\u00e9r um margt og fara \u00e1 margs \u00e1 mis, sem veraldlegir menn l\u00e1ta eftir s\u00e9r.\u201c Hann heldur sig \u00e1 mi\u00f0jum vegi, \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 reyna a\u00f0 seilast eins langt til h\u00e6gri e\u00f0a vinstri og m\u00f6gulegt er og eiga svo st\u00f6\u00f0ugt \u00e1 h\u00e6ttu a\u00f0 fara \u00fat af honum. &#8230;<\/p>\n<p>&#8230; Heittr\u00faarma\u00f0ur \u00feykir, \u00e1 heimsins m\u00e6likvar\u00f0a, \u00fer\u00f6ngs\u00fdnn. Hann gefur sig ekki a\u00f0 list, \u00ed\u00fer\u00f3ttum, e\u00f0a skemmtanal\u00edfi. &#8230;<\/p>\n<p>&#8230;Hann getur ekki noti\u00f0 listarinnar listarinnar vegna, e\u00f0a n\u00e1tt\u00farunnar eins og h\u00fan er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 d\u00fdrka skepnuna \u00ed sta\u00f0 Skaparans. Hann er alv\u00f6ruma\u00f0ur, en \u00e1 \u00fe\u00f3 \u00fe\u00e1 gle\u00f0i sem enga hrygg\u00f0 \u00feekkir, gle\u00f0ina \u00ed Gu\u00f0i.<\/p>\n<p>&#8230; Hennar m\u00f6nnum er \u00fea\u00f0 \u00f3n\u00f3g a\u00f0 fara a\u00f0eins \u00f6\u00f0ruhvoru \u00ed kirkju, og eru \u00fe\u00f3 yfirleitt kirkjur\u00e6knir mj\u00f6g. \u00deeir halda t\u00ed\u00f0ar uppbyggilegar samkomur. Tr\u00faarl\u00edfi\u00f0 n\u00e6rist \u00e1 tvennan h\u00e1tt, \u00ed einr\u00fami me\u00f0 Gu\u00f0i og \u00ed samf\u00e9lagi Gu\u00f0s barna. &#8230;<\/p>\n<p>Heittr\u00faarstefnan byggir hvorki \u00e1 l\u00f6gm\u00e1ls\u00fer\u00e6lkun e\u00f0a tilfinningafumi, heldur einungis \u00e1 fullkomnu hj\u00e1lpr\u00e6\u00f0isverki Jes\u00fa Krists og r\u00e9ttl\u00e6tingu fyrir tr\u00fa a\u00f0eins. &#8230; (Bjarmi, 1. tbl. \u00e1rtal vantar)<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Vakningarandi \u00e1 almennum m\u00f3tum<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>H\u00e9r heima hlj\u00f3mar einnig bo\u00f0skapurinn fr\u00e1 Gu\u00f0i, Gu\u00f0i s\u00e9 lof! H\u00e9r endurn\u00e6rast og vakna hj\u00f6rtu. En vakningu &#8211; f\u00e1um vi\u00f0 ekki br\u00e1\u00f0um tr\u00faarvakningu? Spurningin er heit, hjarta\u00f0 brennur &#8211; og Gu\u00f0 b\u00ed\u00f0ur me\u00f0 n\u00e1\u00f0argjafir s\u00ednar, a\u00f0 menn taki vi\u00f0 \u00feeim. &#8211; Bi\u00f0jum um vakningu! Bi\u00f0jum Gu\u00f0sor\u00f0inu grei\u00f0a braut inn \u00ed hj\u00f6rtu me\u00f0br\u00e6\u00f0ranna! (Bjarmi 1. \u00e1g\u00fast 1936)<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00d3l\u00edkt \u00f6\u00f0rum kristnum l\u00f6ndum haf\u00f0i aldrei or\u00f0i\u00f0 almenn tr\u00faarvakning innan kirkjunnar \u00e1 \u00cdslandi og bygg\u00f0ist \u00fea\u00f0 a\u00f0 miklu leiti \u00e1 st\u00f6\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0arinnar gagnvart D\u00f6num. \u00dear sem ofur\u00e1hersla var l\u00f6g\u00f0 \u00e1 a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0in yr\u00f0i a\u00f0 vera ein og sameinu\u00f0 og ekki m\u00e6tti \u00e1 neinn h\u00e1tt \u00f6gra samheldni \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. Hvorki me\u00f0 deilum um tr\u00fam\u00e1l n\u00e9 \u00f6\u00f0ru. \u00dev\u00ed ger\u00f0ist \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00feeir vakningastraumar sem f\u00f3ru um Evr\u00f3pu fyrir aldam\u00f3tin 1900 og \u00fear \u00e1 eftir b\u00e1rust ekki hinga\u00f0 til lands.<\/p>\n<p>V\u00e6ntingar til vakningar \u00e1 almennu m\u00f3tunum voru \u00fev\u00ed mj\u00f6g miklar enda fannst a\u00f0standendum eins og vakningu vanta\u00f0i s\u00e1rlega \u00ed \u00edslenskt tr\u00faarl\u00edf. Ekki bar \u00fe\u00f3 \u00e1 vakningu \u00e1 fyrsta m\u00f3tinu 1938 og \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00e1 Hraunger\u00f0ism\u00f3tinu 1939 hafi veri\u00f0 tala\u00f0 um meiri vakningaranda en \u00e1 m\u00f3tinu \u00e1ri\u00f0 \u00e1\u00f0ur var\u00f0 ekki almenn vakning tengd m\u00f3tunum \u00e1 \u00feessum t\u00edma. Vissulega h\u00f6f\u00f0u vitnisbur\u00f0arstundir m\u00f3tana \u00e1kve\u00f0na stemmningu \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r, en \u00fe\u00f3 aldrei svo a\u00f0 um almenna vakningu hafi veri\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.<\/p>\n<p><strong>Lokaor\u00f0<\/strong><\/p>\n<p>S\u00e1 h\u00f3pur f\u00f3lks sem leiddi \u00a0almennu m\u00f3tin \u00ed lok fj\u00f3r\u00f0a og \u00ed upphafi fimmta \u00e1ratugarins\u00a0leit svo \u00e1 a\u00f0 \u00feau v\u00e6ru hluti af fremur f\u00e1mennum h\u00f3pi kristinna einstaklinga \u00e1 \u00cdslandi sem h\u00e9ldi \u00e1 lofti heittr\u00faargu\u00f0fr\u00e6\u00f0i sem m\u00f3tv\u00e6gi vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u201en\u00fdgu\u00f0fr\u00e6\u00f0i\u201c sem haf\u00f0i n\u00e1\u00f0 sterkum t\u00f6kum \u00ed \u00edslensku kirkjunni. En \u00ed\u00a0gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ideild H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands \u00e1 \u00feessum t\u00edma voru n\u00fdgu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingar alsr\u00e1\u00f0andi og h\u00f6f\u00f0u \u00fear \u00e1hrif \u00e1 gu\u00f0fr\u00e6\u00f0inema og alla \u00fe\u00e1 umr\u00e6\u00f0u sem fram f\u00f3r um kristnil\u00edf \u00e1 \u00cdslandi.<\/p>\n<p>Me\u00f0 ritstj\u00f3rnarskiptum \u00e1 Bjarma 1936 og heims\u00f3kn O&#8217;Hallesby \u00e1 sama \u00e1ri m\u00e1 segja a\u00f0 heittr\u00faarstefna (p\u00edetismi) hafi bl\u00e1si\u00f0 til s\u00f3knar sem s\u00ed\u00f0an birtist \u00e1 almennu m\u00f3tunum.<\/p>\n<p>Fram til loka s\u00ed\u00f0ustu aldar var heittr\u00fana\u00f0ur enn \u00ed h\u00e1vegum haf\u00f0ur \u00e1 almennum m\u00f3tum og f\u00e9l\u00f6gin sem a\u00f0 \u00feeim st\u00f3\u00f0u bi\u00f0u enn vakningar. A\u00f0standendur m\u00f3tanna h\u00f6f\u00f0u \u00feannig \u00e1 vissan h\u00e1tt meira sameiginlegt \u00ed formi og skilningi me\u00f0 kristnum utan\u00fej\u00f3\u00f0kirkjus\u00f6fnu\u00f0um en \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunni.<\/p>\n<p><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Me\u00f0 m\u00f3tinu \u00ed Vatnask\u00f3gi 1945 m\u00e1 segja a\u00f0 \u00e1kve\u00f0in breyting ver\u00f0i \u00e1 a\u00f0fer\u00f0um \u00feeirra og \u00fear ver\u00f0i viss me\u00f0vitu\u00f0 e\u00f0a \u00f3me\u00f0vitu\u00f0 skil \u00e1 milli \u00feeirra og hinnar almennu \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunnar \u00e1 \u00cdslandi.<\/span><\/p>\n<p><strong>Heimildir<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">\u00c1rb\u00f3k 1938; 1938, Kristilegt b\u00f3kmenntaf\u00e9lag<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Bjarmi t\u00edmarit; 1936-1945<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Bj\u00f6rn Magn\u00fasson; 1976, Gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingatal 1874-1976<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Handb\u00f3k stj\u00f3rnar Kristilegs st\u00fadentaf\u00e9lags 1995-1996; 1995<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Kirkjuriti\u00f0; \u00e1g\u00fast-september 1939<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Kristilegt vikubla\u00f0; 1938-1945<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">Morgunbla\u00f0i\u00f0; \u00ed j\u00fan\u00ed 1938 og 1939<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">McGuire, Meredith B.; 1992, Religion, the Social Context 3. ed.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">\u00d3lafur J\u00f3hannsson; 1982, Lokaritger\u00f0 vi\u00f0 gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ideild H. \u00cd.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">P\u00e9tur P\u00e9tursson; 1995, Fyrirlestrar \u00ed kirkjudeildafr\u00e6\u00f0i<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-style:inherit;line-height:1.625\">\u00de\u00f3rarinn Bj\u00f6rnsson (ritstj.); 1989, Lifandi steinar<\/span><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir n\u00e6rri 20 \u00e1rum t\u00f3k \u00e9g saman texta um Almennu kristilegu m\u00f3tin sem haldin voru \u00ed Hraunger\u00f0i, \u00e1 Akranesi, \u00e1 Brautarh\u00f3li \u00ed Svarfa\u00f0ardal og s\u00ed\u00f0ar \u00ed Vatnask\u00f3gi. \u00c1ri\u00f0 1938 var haldi\u00f0 fyrsta almenna kristilega m\u00f3ti\u00f0, \u00ed Hraunger\u00f0i \u00ed Fl\u00f3a. Almennu m\u00f3tin eins og \u00feau voru k\u00f6llu\u00f0 ur\u00f0u a\u00f0 \u00e1rlegum vi\u00f0bur\u00f0i \u00ed \u00edslensku kristnil\u00edfi fram undir &hellip; <a href=\"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2013\/04\/24\/almennu-kristilegu-motin\/\" class=\"more-link\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">Almennu kristilegu m\u00f3tin<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[29,34,68,87,95,108,114,145,147],"class_list":["post-4472","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-islenska","tag-church","tag-community","tag-gathering","tag-iceland","tag-kfumk","tag-my-studies","tag-pietism","tag-state-church","tag-storytelling"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4472","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4472"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4472\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}