{"id":3747,"date":"2011-12-04T06:32:34","date_gmt":"2011-12-04T11:32:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ispeculate.wpmudev.host\/main\/?p=3747"},"modified":"2011-12-04T06:32:34","modified_gmt":"2011-12-04T11:32:34","slug":"kirkjujardirnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2011\/12\/04\/kirkjujardirnar\/","title":{"rendered":"Kirkjujar\u00f0irnar"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hef alltaf \u00e6tla\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 fara \u00ed ranns\u00f3knarvinnu og sko\u00f0a hva\u00f0 liggur raunverulega a\u00f0 baki kirkjuj\u00f6r\u00f0unum sem voru settar undir r\u00edki\u00f0 1907 og liggja til grundvallar samningi um laun presta og starfsf\u00f3lks Biskupsstofu fr\u00e1 1997. \u00dea\u00f0 er hins vegar meira en a\u00f0 segja \u00fea\u00f0 a\u00f0 sko\u00f0a \u00feessi m\u00e1l, enda vir\u00f0ist losarabragurinn hafa veri\u00f0 mikill \u00ed \u00feessum m\u00e1lum langt fram \u00e1 20. \u00f6ldina og jafnvel lengur. Reyndar er einhver a\u00f0greining ger\u00f0 milli kirkjujar\u00f0a og r\u00edkisjar\u00f0a \u00ed fasteignab\u00f3k 1942-1944, en hva\u00f0 er \u00e1tt vi\u00f0 \u00fear er ekki alveg lj\u00f3st.<!--more--><\/p>\n<p>\u00deess fyrir utan vir\u00f0ist eignarr\u00e9ttarhugtaki\u00f0 e\u00f0a \u00f6llu fremur r\u00e1\u00f0st\u00f6funarheimildir \u00e1 kirkjuj\u00f6r\u00f0um vera fremur \u00f3lj\u00f3sar. Kirkjur vir\u00f0ast hafa veri\u00f0 skilgreindar sem sj\u00e1lfseignarstofnanir \u00ed umsj\u00f3n safna\u00f0ar og prests, en eftirlit og \u00e1byrg\u00f0, \u00e1samt heimildum safna\u00f0a og presta til a\u00f0 h\u00f6ndla me\u00f0 eignir kirkna eru ekki mj\u00f6g sk\u00fdrar. \u00deetta s\u00e9st au\u00f0vita\u00f0 enn \u00ed dag \u00ed deilum einstakra presta um forr\u00e6\u00f0i yfir prestsetursj\u00f6r\u00f0um, sem hafa birst \u00ed \u00fdmsum myndum \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum.<\/p>\n<p>En hva\u00f0 um \u00fea\u00f0, svo vir\u00f0ist sem a\u00f0 um 1695 hafi t\u00e6plega 32% jar\u00f0n\u00e6\u00f0is \u00e1 \u00cdslandi hafa veri\u00f0 \u00ed eigu kirkjunnar me\u00f0 einum e\u00f0a \u00f6\u00f0rum h\u00e6tti. \u00dear af \u00e1tti H\u00f3last\u00f3ll um 9% og Sk\u00e1lholt t\u00e6plega 7%. \u00c1 sama t\u00edma var 52% lands \u00ed einkaeign og r\u00edflega 16% \u00ed eigu konungs.<\/p>\n<p>170 \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar, 1865, hefur eignarhaldi\u00f0 breyst g\u00edfurlega. \u00dear munar mest um a\u00f0 Biskupsst\u00f3larnir vir\u00f0ast b\u00e1\u00f0ir eignalausir en t\u00e6plega 74% jar\u00f0n\u00e6\u00f0is er komi\u00f0 \u00ed einkaeigu. Um s\u00f6lu \u00e1 eignum Sk\u00e1lholtsst\u00f3ls m\u00e1 sj\u00e1lfsagt lesa \u00ed grein <a href=\"http:\/\/gegnir.is\/F\/I8DBLL812CEIJIC76G8257FIQHYS4A2JXEJ4N2BSBK45Q6GEJ3-88985?func=full-set-set&amp;set_number=051725&amp;set_entry=000002&amp;format=999\">Gu\u00f0mundar H\u00e1lfd\u00e1narsonar \u00ed S\u00f6gu, 2005; 43 (2)<\/a>.<\/p>\n<p>N\u00e1kv\u00e6mlega hversu miki\u00f0 jar\u00f0n\u00e6\u00f0i var eftir \u00ed eigu kirkjunnar um 1907, liggur ekki alveg lj\u00f3st fyrir \u00e1n mikillar ranns\u00f3knarvinnu. \u00de\u00f3 er lj\u00f3st a\u00f0 mikil eignar\u00fdrnun haf\u00f0i or\u00f0i\u00f0 aldirnar tv\u00e6r \u00e1 undan. \u00deessi sala \u00e1 kirkjuj\u00f6r\u00f0um h\u00e9lt s\u00ed\u00f0an st\u00f6\u00f0uglega \u00e1fram eftir a\u00f0 r\u00edki\u00f0 t\u00f3k yfir eignirnar og \u00ed kringum 1970 kom upp gagnr\u00fdnin umr\u00e6\u00f0a um a\u00f0 r\u00edki\u00f0 hafi oft og i\u00f0ulega selt \u00feessar jar\u00f0ir \u00e1 undirver\u00f0i til a\u00f0 koma \u00feeim \u00ed einkaeigu (e.t.v. fyrstu einkav\u00e6\u00f0ingar\u00e1form \u00edslenska r\u00edkisins).\u00a0\u00dea\u00f0 m\u00e1 \u00fev\u00ed lei\u00f0a a\u00f0 \u00fev\u00ed l\u00edkum a\u00f0 tekjur r\u00edkisins af yfirt\u00f6ku jar\u00f0anna hafi or\u00f0i\u00f0 verulega mun minni en \u00fe\u00e6r hef\u00f0u geta\u00f0 or\u00f0i\u00f0, ef vel hef\u00f0i veri\u00f0 sta\u00f0i\u00f0 a\u00f0 s\u00f6lu \u00feeirra.<\/p>\n<p>Af ofans\u00f6g\u00f0u vir\u00f0ist lj\u00f3st a\u00f0 \u00feegar kirkjan afhendir jar\u00f0irnar til r\u00edkisins, \u00fe\u00e1 vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 \u00e1 t\u00edmapunkti \u00fear sem kirkjan stefndi hra\u00f0byri \u00ed a\u00f0 \u00e9ta upp allar eigur s\u00ednar. \u00c1v\u00f6xtun og afur\u00f0ir jar\u00f0anna st\u00f3\u00f0u ekki undir rekstri og jar\u00f0ir h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 seldar \u00ed miklum m\u00e6li \u00e1rhundru\u00f0in \u00e1 undan. \u00deannig komst kirkjan \u00ed skj\u00f3l me\u00f0 samningnum og t\u00f3kst a\u00f0 vi\u00f0halda starfi s\u00ednu fram \u00e1 21. \u00f6ldina. Hins vegar er jafnlj\u00f3st a\u00f0 \u00feegar a\u00f0 velvild \u00ed gar\u00f0 kirkjunnar minnkar hj\u00e1 stj\u00f3rnv\u00f6ldum, \u00fe\u00e1 er alls ekki \u00f3sennilegt a\u00f0 samningurinn ver\u00f0i \u00e1 einhverjum t\u00edmapunkti tekinn til endursko\u00f0unar. \u00de\u00e1 er ekki v\u00edst a\u00f0 stj\u00f3rnv\u00f6ld telji endilega hagkv\u00e6mt a\u00f0 vi\u00f0halda honum. \u00dea\u00f0 er e.t.v. a\u00f0 koma s\u00e1 t\u00edmi a\u00f0 vi\u00f0 sem berum hag kirkjunnar fyrir brj\u00f3sti b\u00faum okkur undir st\u00f3rt\u00e6kar breytingar \u00e1 rekstrarumhverfi hennar.<\/p>\n<p><em>Dj\u00fap ranns\u00f3knarvinna b\u00ed\u00f0ur betri t\u00edma. Ef \u00fea\u00f0 eru villur \u00ed \u00fev\u00ed sem \u00e9g hef \u00feegar sko\u00f0a\u00f0 \u00fe\u00e1 eru athugasemdir vel \u00feegnar.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g hef alltaf \u00e6tla\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 fara \u00ed ranns\u00f3knarvinnu og sko\u00f0a hva\u00f0 liggur raunverulega a\u00f0 baki kirkjuj\u00f6r\u00f0unum sem voru settar undir r\u00edki\u00f0 1907 og liggja til grundvallar samningi um laun presta og starfsf\u00f3lks Biskupsstofu fr\u00e1 1997. \u00dea\u00f0 er hins vegar meira en a\u00f0 segja \u00fea\u00f0 a\u00f0 sko\u00f0a \u00feessi m\u00e1l, enda vir\u00f0ist losarabragurinn hafa veri\u00f0 mikill &hellip; <a href=\"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2011\/12\/04\/kirkjujardirnar\/\" class=\"more-link\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">Kirkjujar\u00f0irnar<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[29,57,70,76,85,87,105,113,118,145],"class_list":["post-3747","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-islenska","tag-church","tag-evaluation","tag-gods-plan","tag-growth","tag-hruni","tag-iceland","tag-mission","tag-parish","tag-politics","tag-state-church"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3747"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3747\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}