{"id":3380,"date":"2011-05-13T12:30:09","date_gmt":"2011-05-13T16:30:09","guid":{"rendered":"https:\/\/ispeculate.wpmudev.host\/main\/?p=3380"},"modified":"2011-05-13T12:30:09","modified_gmt":"2011-05-13T16:30:09","slug":"bref-pals","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2011\/05\/13\/bref-pals\/","title":{"rendered":"Br\u00e9f P\u00e1ls"},"content":{"rendered":"<p>Lestur Bibl\u00edunnar kallar \u00e1 margskonar vangaveltur eins og \u00e9g hef nefnt \u00e1\u00f0ur h\u00e9r \u00e1 vefnum. A\u00f0 m\u00f6rgu leiti eru br\u00e9f P\u00e1ls einf\u00f6ldustu og a\u00f0gengilegustu textarnir \u00ed ritsafninu. H\u00e9r er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a sendibr\u00e9f fr\u00e1 einstaklingi til einstaklinga e\u00f0a h\u00f3pa. \u00cd m\u00f6rgum tilfellum kemur nafn sendanda og nafn vi\u00f0takenda fyrir \u00ed br\u00e9finu. \u00cd br\u00e9funum er jafnframt \u00ed einhverjum tilfellum tiltekin \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir skrifum vi\u00f0komandi br\u00e9fs. T\u00edmasetning flestra skrifanna liggur einnig fyrir +\/- 10 \u00e1r.<br \/>\n<!--more--><\/p>\n<p>\u00der\u00e1tt fyrir \u00feessa vitneskju sem br\u00e9fin gefa sj\u00e1lf, er \u00fdmislegt sem liggur ekki lj\u00f3st fyrir. \u00deannig er ekki lj\u00f3st \u00ed hva\u00f0a r\u00f6\u00f0 br\u00e9fin eru skrifu\u00f0 og \u00fe\u00f3 t\u00edmaramminn fyrir starf P\u00e1ls s\u00e9 \u00feekktur, \u00fe\u00e1 er n\u00e1kv\u00e6m t\u00edmasetning einstakra br\u00e9fa umdeilanleg. \u00dear sem gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ileg n\u00e1lgun P\u00e1ls m\u00f3tast yfir ritunart\u00edma br\u00e9fanna \u00fe\u00e1 getur skipt m\u00e1li hven\u00e6r hvert br\u00e9f var skrifa\u00f0. Alla vega ef vi\u00f0 erum \u00e1hugas\u00f6m um a\u00f0 finna samhengi \u00ed gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegri hugsun P\u00e1ls. Oft er tala\u00f0 um a\u00f0 ritunart\u00edmi br\u00e9fanna s\u00e9 fr\u00e1 52 e.Krist og fram til 67 e.Krist. A\u00f0 minnsta kosti ritunart\u00edmi \u00feeirra br\u00e9fa sem gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingar eru samm\u00e1la um a\u00f0 P\u00e1ll hafi \u00ed raun skrifa\u00f0.<\/p>\n<p>Nokkur br\u00e9fa N\u00fdja Testamentisins sem kennd eru vi\u00f0 P\u00e1l eru nefnilega af m\u00f6rgum talin ritu\u00f0 af eftirm\u00f6nnum hans e\u00f0a l\u00e6risveinum. Einstaklingum e\u00f0a h\u00f3pum sem reyndu a\u00f0 halda gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ihugsun hans \u00e1 lofti me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota nafn hans \u00e1 s\u00ed\u00f0ari skrif. \u00cd dag finnst m\u00f6rgum sl\u00edk vinnubr\u00f6g\u00f0 vart si\u00f0leg, enda er h\u00f6fundar- og s\u00e6mdarr\u00e9tti mj\u00f6g haldi\u00f0 \u00e1 lofti. Hins vegar er \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 \u00e6tla a\u00f0 sl\u00edk vinnubr\u00f6g\u00f0 l\u00e6risveina og fylgisveina hafi t\u00ed\u00f0kast \u00e1 forn\u00f6ld \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokku\u00f0 \u00f3si\u00f0legt hafi veri\u00f0 \u00e1 fer\u00f0inni, heldur einmitt \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti. Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 rita \u00ed nafni l\u00e6rimeistarans var meistaranum s\u00fdndur vir\u00f0ing og s\u00f3mi. Er n\u00e6rt\u00e6kt a\u00f0 horfa til gr\u00edskra heimspekinga \u00ed \u00fev\u00ed samhengi, n\u00fa e\u00f0a rita Gamla testamentisins.<\/p>\n<p>\u00deegar tala\u00f0 er um t\u00edmasetningar \u00e1 einst\u00f6kum br\u00e9fum er i\u00f0ulega mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 fr\u00e1s\u00f6gn Postulas\u00f6gunnar \u00e1 l\u00edfi og starfi P\u00e1ls og einst\u00f6k br\u00e9f \u00e1 t\u00ed\u00f0um tengd vi\u00f0 kristnibo\u00f0sfer\u00f0ir hans og fangelsanir \u00e1 \u00feeim fer\u00f0um. \u00deegar \u00fea\u00f0 er gert, \u00fe\u00e1 er jafnframt gengi\u00f0 \u00fat fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fr\u00e1s\u00f6gn Postulas\u00f6gunnar s\u00e9 skr\u00e1sett \u00ed r\u00e9ttri t\u00edmar\u00f6\u00f0 og dekki allar fer\u00f0ir P\u00e1ls um Mi\u00f0jar\u00f0arhafi\u00f0. \u00dea\u00f0 m\u00e1 vera a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 r\u00e9ttm\u00e6t lei\u00f0 en \u00e9g hef m\u00ednar efasemdir um a\u00f0 sl\u00edk sagnfr\u00e6\u00f0ileg n\u00e1lgun \u00e1 Postulas\u00f6guna s\u00e9 endilega skotheld.<\/p>\n<p>\u00c9g sj\u00e1lfur hef sterka tilhneigingu til a\u00f0 horfa til \u00feess hvernig P\u00e1ll fjallar um s\u00f6fnu\u00f0inn og samf\u00e9lagi\u00f0 \u00ed br\u00e9fum s\u00ednum \u00feegar \u00e9g horfi til \u00feess hvernig ra\u00f0a ber br\u00e9funum \u00ed t\u00edmar\u00f6\u00f0. \u00deannig megi \u00e1lykta a\u00f0 br\u00e9f \u00fear sem gert er r\u00e1\u00f0 fyrir mj\u00f6g formlegum str\u00faktur s\u00e9u yngri en br\u00e9f sem leggja meiri \u00e1herslu \u00e1 &#8220;pers\u00f3nulega&#8221; tr\u00faarafst\u00f6\u00f0u (svo \u00e9g einfaldi n\u00e1lgun m\u00edna nokku\u00f0). Skv. \u00feessari n\u00e1lgun eru hir\u00f0isbr\u00e9f P\u00e1ls, 1. og 2. T\u00edm\u00f3teusarbr\u00e9f \u00e1samt T\u00edtusarbr\u00e9fi skrifu\u00f0 fremur seint \u00e1 ferli P\u00e1ls, ef \u00feau eru skrifu\u00f0 af P\u00e1li, en t.d. Galatabr\u00e9fi\u00f0 skrifa\u00f0 mun fyrr.<\/p>\n<p>\u00cd umfj\u00f6llun minni um einst\u00f6k br\u00e9f mun \u00e9g v\u00e6ntanlega nefna hvort \u00fea\u00f0 s\u00e9 almennt tali\u00f0 rita\u00f0 af P\u00e1li e\u00f0a hvort um \u00fea\u00f0 s\u00e9 deilt. Eins mun \u00e9g \u00e1 stundum benda \u00e1 \u00fe\u00e6tti sem m\u00e9r pers\u00f3nulega \u00feykir gefa v\u00edsbendingar um aldur ritsins. \u00dea\u00f0 mun samt ekki alltaf eiga vi\u00f0 enda kannski ekki grundvallandi atri\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 fullyr\u00f0a h\u00e9r a\u00f0 n\u00e1lgun m\u00edn \u00e1 einst\u00f6kum textum Bibl\u00edunnar er og ver\u00f0ur ekki alltaf \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 meirihluta fr\u00e6\u00f0imanna \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i, n\u00e9 \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 hugmyndir \u00feeirra sem telja a\u00f0 Gu\u00f0 hafi hv\u00edsla\u00f0 \u00ed eyra P\u00e1ls or\u00f0unum sem hann rita\u00f0i ni\u00f0ur. \u00de\u00e1 er r\u00e9tt a\u00f0 taka fram a\u00f0 \u00e9g tel a\u00f0 m\u00e9r s\u00e9 heimilt a\u00f0 skipta um sko\u00f0un ef eitthva\u00f0 af \u00fev\u00ed sem fylgir \u00ed Bibl\u00eduumfj\u00f6llun minni gengur ekki upp e\u00f0a reynist rangt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lestur Bibl\u00edunnar kallar \u00e1 margskonar vangaveltur eins og \u00e9g hef nefnt \u00e1\u00f0ur h\u00e9r \u00e1 vefnum. A\u00f0 m\u00f6rgu leiti eru br\u00e9f P\u00e1ls einf\u00f6ldustu og a\u00f0gengilegustu textarnir \u00ed ritsafninu. H\u00e9r er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a sendibr\u00e9f fr\u00e1 einstaklingi til einstaklinga e\u00f0a h\u00f3pa. \u00cd m\u00f6rgum tilfellum kemur nafn sendanda og nafn vi\u00f0takenda fyrir \u00ed br\u00e9finu. \u00cd br\u00e9funum er jafnframt &hellip; <a href=\"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2011\/05\/13\/bref-pals\/\" class=\"more-link\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">Br\u00e9f P\u00e1ls<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[31,53,97,147,154],"class_list":["post-3380","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lestur","tag-clergy","tag-emergent","tag-leadership","tag-storytelling","tag-theology"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3380"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3380\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}