{"id":3175,"date":"2011-04-25T19:32:31","date_gmt":"2011-04-25T23:32:31","guid":{"rendered":"https:\/\/ispeculate.wpmudev.host\/main\/?p=3175"},"modified":"2011-04-25T19:32:31","modified_gmt":"2011-04-25T23:32:31","slug":"thankar-um-fjarmal-thjodkirkjunnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/2011\/04\/25\/thankar-um-fjarmal-thjodkirkjunnar\/","title":{"rendered":"\u00deankar um fj\u00e1rm\u00e1l og framt\u00ed\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunnar"},"content":{"rendered":"<p>Me\u00f0 l\u00f6gum um s\u00f3knargj\u00f6ld nr. 97 fr\u00e1 1987 breyttust forsendur \u00fej\u00f3\u00f0kirkjusafna\u00f0a allverulega. Me\u00f0 l\u00f6gunum komst festa \u00e1 tekjur safna\u00f0anna og m\u00f6guleikar til a\u00f0 setja s\u00e9r framt\u00ed\u00f0arpl\u00f6n um safna\u00f0arstarf ur\u00f0u m\u00f6guleg sem aldrei fyrr.<!--more--><\/p>\n<p>\u00cd kj\u00f6lfar breytinganna fengu st\u00f3ru pr\u00f3fastsd\u00e6min \u00e1 h\u00f6fu\u00f0borgarsv\u00e6\u00f0inu auki\u00f0 svigr\u00fam til a\u00f0 byggja upp sto\u00f0\u00fej\u00f3nustu. Aukin kraftur kom \u00ed barna- og \u00e6skul\u00fd\u00f0sstarf. Enda var s\u00f6fnu\u00f0unum \u00ed \u00fe\u00e9ttb\u00fdli gert m\u00f6gulegt a\u00f0 r\u00e1\u00f0a ungt f\u00f3lk til starfa til a\u00f0 sinna \u00feessum m\u00e1laflokki. Vissulega voru s\u00f3knargj\u00f6ldin fyrst og fremst mi\u00f0u\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 halda kirkjum vi\u00f0 \u00e1 s\u00f3masamlegan h\u00e1tt en st\u00e6rri s\u00f6fnu\u00f0ir sem h\u00f6f\u00f0u \u00fe\u00e1 \u00feegar komi\u00f0 s\u00e9r upp h\u00fasn\u00e6\u00f0i s\u00e1u s\u00e9r leik \u00e1 bor\u00f0i til a\u00f0 n\u00fdta s\u00f3knargj\u00f6ldin til a\u00f0 byggja upp \u00f6flugt starf.<\/p>\n<p>\u00d3h\u00e6tt er a\u00f0 segja a\u00f0 vel hafi tekist til. Fella- og H\u00f3lakirkja var d\u00e6mi um kirkju sem r\u00e9\u00f0 fagmennta\u00f0an \u00e6skul\u00fd\u00f0sfulltr\u00faa til starfa strax \u00ed kringum 1987 og fleiri kirkjur f\u00f3ru s\u00f6mu lei\u00f0. Nokkur umr\u00e6\u00f0a var\u00f0 \u00ed sj\u00e1lfbo\u00f0ali\u00f0astarfi KFUM og KFUK \u00e1 \u00feessum t\u00edma og reyndar s\u00ed\u00f0ar um \u00feann vanda sem f\u00f3lst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 kirkjan v\u00e6ri tilb\u00fain til a\u00f0 borga lei\u00f0togum \u00ed KFUM og KFUK fyrir a\u00f0 skipta um starfsvettvang og koma til starfa hj\u00e1 s\u00e9r. \u00deannig m\u00e1 segja a\u00f0 skyndilegt a\u00f0gengi kirkjunnar a\u00f0 peningum hafi alla vega me\u00f0 \u00f3beinum h\u00e6tti grafi\u00f0 undan sj\u00e1lfbo\u00f0ali\u00f0astarfi \u00ed kristilegum vettvangi, a\u00f0 minnsta kosti t\u00edmabundi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00der\u00f3un \u00e6skul\u00fd\u00f0sstarfs kirkjunnar hefur haldi\u00f0 \u00e1fram s\u00ed\u00f0an og m\u00e1 segja a\u00f0 me\u00f0 t\u00edmanum hafi fagmennskan aukist stig af stigi. \u00deannig hafa margir lei\u00f0togar sem h\u00f3fu st\u00f6rf \u00ed kirkjunni um 1987, haldi\u00f0 \u00e1fram st\u00f6rfum me\u00f0an \u00feeir hafa veri\u00f0 \u00ed h\u00e1sk\u00f3lan\u00e1mi og \u00ed nokkrum tilfellum s\u00e9rmennta\u00f0 sig me\u00f0 starf \u00e1 vettvangi kirkjunnar \u00ed huga. Aukin menntun og reynsla lei\u00f0toga hefur leitt til \u00feess a\u00f0 kr\u00f6fur um laun og r\u00e9ttindi hafa aukist af hendi lei\u00f0toganna og g\u00e6\u00f0i starfsins v\u00e6ntanlega aukist. \u00deessi \u00fer\u00f3un \u00e1tti s\u00e9r ekki einv\u00f6r\u00f0ungu sta\u00f0 \u00e1 \u00e6skul\u00fd\u00f0svettvangi kirkjunnar heldur og \u00ed \u00f6ldrunarstarfinu.<\/p>\n<p>Inn \u00ed \u00feessa \u00fer\u00f3un spila\u00f0i s\u00ed\u00f0an \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um a\u00f0 endurreisa hi\u00f0 forna dj\u00e1knaemb\u00e6tti \u00ed kirkjunni, \u00ed og me\u00f0 til a\u00f0 m\u00f3ta formlega st\u00f6\u00f0u fyrir \u00feennan n\u00fdja h\u00f3p starfsmanna kirkjunnar. En e.t.v. ekki s\u00ed\u00f0ur til a\u00f0 m\u00fdkja hinna sterku prestlegu \u00e1s\u00fdnd \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunnar, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 kalla til starfa einstaklinga me\u00f0 fj\u00f6l\u00fe\u00e6ttari bakgrunn en prestsmenntun. \u00c9g treysti m\u00e9r til a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00e1kv\u00f6r\u00f0unin um uppbyggingu dj\u00e1kna\u00fej\u00f3nustu \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunni hafi \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 \u00e1n \u00feess a\u00f0 tryggja stu\u00f0ning s\u00f3knarnefnda vi\u00f0 framkv\u00e6mdina. Stu\u00f0ning sem var nau\u00f0synlegur, enda var hugmyndin s\u00fa a\u00f0 laun dj\u00e1kna k\u00e6mu fr\u00e1 s\u00f3knarnefndum. Ekki var s\u00ed\u00f0ur skortur \u00e1 \u00fev\u00ed alla vega \u00ed fyrstu a\u00f0 skilgreina hvernig f\u00f3lki v\u00e6ri leita\u00f0 eftir til dj\u00e1knastarfa. Hugmyndir um metna\u00f0arfulla \u201cselekt\u00edva\u201d n\u00e1lgun var\u00f0 aldrei a\u00f0 veruleika, hugsanlega vegna fjarl\u00e6g\u00f0ar milli H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands sem opinnar menntastofnunar og Biskupsstofu sem \u00fej\u00f3nustua\u00f0ila framt\u00ed\u00f0arvinnuveitenda.<\/p>\n<p>Au\u00f0vita\u00f0 voru ekki einv\u00f6r\u00f0ungu \u00e6skul\u00fd\u00f0sfr\u00f6mu\u00f0ir, \u00f6ldrunarstarfsmenn og dj\u00e1knar sem s\u00e1u t\u00e6kif\u00e6ri \u00ed auknu fj\u00e1rfl\u00e6\u00f0i hj\u00e1 s\u00f3knarnefndum. \u00cd einstaka tilfellum t\u00f6ldu s\u00f3knarnefndir vi\u00f0 h\u00e6fi a\u00f0 \u00feau, e\u00f0a a\u00f0 minnsta kosti framkv\u00e6mdanefnd safna\u00f0arins fengi grei\u00f0slur fyrir \u00fej\u00f3nustuna, kirkjuk\u00f3rar, s\u00e9r \u00ed lagi \u00e1 h\u00f6fu\u00f0borgarsv\u00e6\u00f0inu, f\u00f3ru a\u00f0 f\u00e1 greitt fyrir vi\u00f0viki\u00f0 og s\u00f6fnu\u00f0ir s\u00e1u t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 r\u00e1\u00f0a presta til starfa vi\u00f0 hli\u00f0 s\u00f3knarpresta og grei\u00f0a \u00feeim af s\u00f3knargj\u00f6ldum.\u00a0Allt var \u00feetta gert \u00e1 forsendum s\u00f3knargjalda sem upphaflega voru hugsu\u00f0 fyrst og fremst til a\u00f0 gera s\u00f6fnu\u00f0um m\u00f6gulegt a\u00f0 vi\u00f0halda fj\u00e1rhagslegu sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i, grei\u00f0a laun organista, kirkjuvar\u00f0ar og annast vi\u00f0hald.<\/p>\n<p>S\u00f3knargj\u00f6ld voru endursko\u00f0u\u00f0 1997 og upph\u00e6\u00f0 \u00feeirra \u00e1kv\u00f6r\u00f0u\u00f0 400,24 kr \u00e1 m\u00e1nu\u00f0i p. s\u00f3knarbarn 16 \u00e1ra og eldra me\u00f0 fyrirm\u00e6lum um a\u00f0 upph\u00e6\u00f0in h\u00e6kka\u00f0i me\u00f0 me\u00f0altekjuskattstofni. \u00deessi upph\u00e6\u00f0 ger\u00f0i flestum s\u00f6fnu\u00f0um m\u00f6gulegt a\u00f0 halda \u00fati \u00fev\u00ed starfi sem haf\u00f0i m\u00f3tast 10 \u00e1rin \u00e1 undan. Hins vegar var eins lj\u00f3st a\u00f0 ekki yr\u00f0i miki\u00f0 r\u00fdmi til frekari aukningar, sem kom mj\u00f6g illa vi\u00f0 hugmyndirnar um endurreisn dj\u00e1kna\u00fej\u00f3nustunnar, en fyrstu dj\u00e1knarnir me\u00f0 vi\u00f0b\u00f3tarn\u00e1m \u00fatskrifu\u00f0ust 1995 og fyrstu dj\u00e1knarnir me\u00f0 BA-gr\u00e1\u00f0u 1997. Au\u00f0vita\u00f0 var ekki algilt a\u00f0 s\u00f6fnu\u00f0ir v\u00e6ru \u00fe\u00e1 \u00feegar a\u00f0\u00ferengdir og nokkrir vel st\u00e6\u00f0ir s\u00f6fnu\u00f0ir r\u00e9\u00f0u dj\u00e1kna til starfa.<\/p>\n<p>Fr\u00e1 1997 hefur ver\u00f0gildi s\u00f3knargjalda r\u00fdrna\u00f0 verulega \u00e1n \u00feess a\u00f0 kirkjan hafi leita\u00f0 og hva\u00f0 \u00fe\u00e1 fundi\u00f0 n\u00fdjar lei\u00f0ir til tekju\u00f6flunar. \u00cd kj\u00f6lfar hrunsins hefur ver\u00f0gildi s\u00f3knargjalda minnka\u00f0 enn mun meira. N\u00fa er svo komi\u00f0 a\u00f0 fj\u00f6ldi dj\u00e1kna \u00ed fullu starfi hj\u00e1 s\u00f6fnu\u00f0um er teljandi \u00e1 fingrum annarrar handar. \u00de\u00e1 hefur starfshlutfall fastr\u00e1\u00f0inna starfsmanna \u00ed \u00e6skul\u00fd\u00f0sstarfi kirkjunnar minnka\u00f0 til mikilla muna og s\u00edfellt f\u00e6rri kirkjur sj\u00e1 s\u00e9r f\u00e6rt a\u00f0 vera me\u00f0 starfsmann \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00c1 margan h\u00e1tt er kirkjan a\u00f0 stefna \u00e1 sama sta\u00f0 og h\u00fan var fyrir 1987, \u00e1\u00f0ur en n\u00faverandi s\u00f3knargjaldafyrirkomulagi var komi\u00f0 \u00e1. \u00dea\u00f0 er g\u00edfurlega mikilv\u00e6gt fyrir kirkjuna a\u00f0 \u00e1kve\u00f0a hvernig breg\u00f0ast \u00e1 vi\u00f0, ef breg\u00f0ast \u00e1 vi\u00f0. S\u00f3knargj\u00f6ldin ver\u00f0a ekki \u201clei\u00f0r\u00e9tt\u201d \u00ed br\u00e1\u00f0, \u00fea\u00f0 er alveg \u00e1 hreinu. Tal um a\u00f0 standa v\u00f6r\u00f0 um barna- og \u00e6skul\u00fd\u00f0sstarf kirkjunnar er marklaust \u00e1n \u00feess a\u00f0 gripi\u00f0 s\u00e9 til r\u00f3tt\u00e6kra a\u00f0ger\u00f0a.<\/p>\n<p>N\u00faverandi fj\u00e1rm\u00e1lal\u00edkan \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunnar er gengi\u00f0 s\u00e9r til h\u00fa\u00f0ar, hvort sem vi\u00f0 t\u00f6lum um 30% e\u00f0a 40% ni\u00f0urskur\u00f0. \u00c1framhaldandi ni\u00f0urskur\u00f0ur er eina framt\u00ed\u00f0ars\u00fdnin \u00ed n\u00faverandi kerfi. Vi\u00f0 sem l\u00e1tum okkur var\u00f0a um framt\u00ed\u00f0 kirkjunnar erum k\u00f6llu\u00f0 til a\u00f0 svara krefjandi spurningum um framt\u00ed\u00f0ina, og framt\u00ed\u00f0in er n\u00fana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me\u00f0 l\u00f6gum um s\u00f3knargj\u00f6ld nr. 97 fr\u00e1 1987 breyttust forsendur \u00fej\u00f3\u00f0kirkjusafna\u00f0a allverulega. Me\u00f0 l\u00f6gunum komst festa \u00e1 tekjur safna\u00f0anna og m\u00f6guleikar til a\u00f0 setja s\u00e9r framt\u00ed\u00f0arpl\u00f6n um safna\u00f0arstarf ur\u00f0u m\u00f6guleg sem aldrei fyrr.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[29,105,118,145],"class_list":["post-3175","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-islenska","tag-church","tag-mission","tag-politics","tag-state-church"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3175"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3175\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ispeculate.net\/writings\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}