Archive for October 2008

 
 

Fundurinn

Geir Haarde
  • Ekki leita blóraböggla, við skulum vinna sökudólga þegar við höfum komið á stöðugleika.
  • Styrkja krónuna nr. 1.
  • Þetta er tímabundið ástand.
  • Útbúa sterkan gjaldeyrissjóð.
  • Góðar viðræður.
  • Formlegar viðræður um stöðugleika.
  • Tveggja milljarða dollara lán frá IMF, til 2012-2015. 
  • Markmið er að endurvekja traust, styrkja ríkissjóð, styrkja krónuna og reisa bankana við.
  • Þetta mun taka líklega um 10 daga. 800 milljónir dollara strax við samþykkt.
  • Aldrei neitt klárt, fyrr en það er klárt.
  • Það er verið að skoða frekari aðstoð annars staðar á sama tíma.
  • Það eru engin skilyrði um uppgjör við Breta, önnur en að það sé í farvegi.
  • IMF lánið kallar ekki á skattahækkanir.
  • IMF getur ekki lánað Íslandi meira, vegna kvótareglna sjóðsins.
  • Fall í þjóðarframleiðslu, meira atvinnuleysi, verðbólguóvissa, ríkissjóðshalli í nokkur ár.
  • Rússalánið er ennþá á borðinu, en ekki jafnhátt og áður.
  • Þjóðhagsspá er í vinnslu.
  • Trúnaður um aðgerðir ríkissjóðs.
  • Við gerum ráð fyrir að verðbólga fari hratt niður.
  • Tilkynningin ætti að slá á gengisvandann.
  • Kaupmáttarrýrnun 7,5% á þessu ári og sama á næsta ári fullyrt af blaðamanni. Geir tekur undir.
  • Við munum ekki borga upp skuldir bankanna. En við borgum það sem ríkið er í ábyrgðum fyrir.
  • Upphæðin er hærri, en ítrustu reglur IMF hljóða á um. 
  • Útflutningur er að aukast, innflutningur er að hrynja.
  • Skammarleg vinnubrögð Breta.

Ingibjörg Sólrún

  • IMF er mikilvægur sem festa í ólgusjó.
  • Tækifæri til að takast á við erfiðleikana felst í IMF.
  • Uppbygging samfélags sem hefur alþjóðlegt traust.
  • IMF er miðlægur stöðumatsaðili, og vekur traust annarra.
  • Ekki endanleg niðurstaða, heldur drög.
  • Inntakið er ekki gefið upp. Stjórn IMF þarf að sjá þetta fyrst.
  • Getur tekið vikur að klára þetta venjulega, en nú er hraðafgreiðsla sem getur tekið nokkra daga.
  • Það er IMF sem bannar að inntakið sé gefið upp.
  • Engin skilyrði sem við getum ekki sætt okkur við.
  • Við viðurkennum ábyrgð gagnvart Bretum, en ekki upphæðir.
  • Rannsókn þingnefndar með erlendri aðstoð.
  • Endurskoðun lífeyrissjóðalaga er brýn.
  • Engar þjóðskipulagslegar breytingar settar sem skilyrði fyrir IMF.
  • Upphæðin skiptir ekki öllu máli, heldur opnunin sem þetta veldur gagnvart lántöku frá öðrum.
  • Endurheimt orðstýrs í Bretlandi, ekki víst að málaferli séu best til þess fallin til að laga það.

Bankadrengur sem skuldar milljarða?

Mikið hefur verið rætt um illu ofurlaunamennina og hvernig þeir hafa snuðað saklausan almenning og skilið hann eftir í eymd og volæði. Þar sem svona sögur virka vel og jafnvel betur ef hægt er að birta mynd af ofursumarbústöðum, þá flaug mér í hug að skoða hvaða áhrif yfirtakan á Kaupþingi hefði haft á eignastöðu  bankastjórans fyrrverandi í Kaupþingi.
More…

Að feta í fótspor Gissurar Þorvaldssonar

Nú eru 90 ár síðan að Ísland varð fullvalda ríki. Á þessum 90 árum hafa skipst á skin og skúrir, en líklega hefur hið samfellda sólskin kreditkortanna verið besti tími eyjaskeggjanna allt síðan að Ingólfur steig á land og ákvað að það væri lífvænlegt á Íslandi. Vissulega hafa komið upp góðir tímar áður, m.a. tíminn sem Adam frá Bremen lýsti sem konungslausa fyrirheitna landinu í kringum árið 1000.
More…

Sökudólgurinn Davíð

Það er eiginlega kómískt að heyra og sjá köllin og hrópin um burtreksturs Davíðs þessa dagana. Ásakanirnar eru á þá leið að þetta sé honum að kenna. Það er reyndar jafnabsúrd að heyra ásakanir Davíðsmanna í garð breskra stjórnvalda, eða einhverra annarra sem verða fyrir árásum. Staðreyndin er einfaldlega sú að nokkur íslensk fyrirtæki skulduðu meira en þau áttu og gátu ekki borgað af lánunum. Að reyna að gera málið flóknara er barnaleg tilraun til að halda því fram að þegar allt komi til alls snúist fjármál um eitthvað annað en peninga. Það er einfaldlega svo að þegar viðskiptafélaginn telur að þú getir ekki greitt skuldir þínar, þá er viðskiptunum lokið.
More…

Hlutfall skulda af veltu

Hér fyrir neðan sló ég á að í besta falli eru skuldir bankanna 4000 milljörðum hærri en eignir. Upphæð sem lendir á Ríkissjóði að glíma við, alla vega að hluta. Í versta falli er ástandið annað og alvarlegra. Skuldir bankanna umfram skuldir gætu allt eins verið 8000 milljarðar króna ef tryggingar fyrir eignum eru ekki burðugar. Eitthvað af skuldum bankanna lendir sjálfsagt á lánveitendum sem munu bera harm sinn en væntanlega ekki í hljóði, hversu mikið er alls óljóst. En höldum okkur við þá tölu sem ég tel að sé lægsta mögulega upphæð sem Ríkissjóður mun sitja uppi með eða 4000 milljarðar króna. Það er mjög bjartsýnt og ég veit það vel. Gefum okkur því næst að upphæðin fáist að fullu að láni frá IMF með 4,5% vöxtum sem er líklega ekki langt frá ávöxtunarkröfu IMF. Segjum sem svo að um jafngreiðslulán til 40 ára sé að ræða til að auðvelda vangavelturnar og þá fáum við út að afborganir á ári séu a.m.k. í kringum 215 milljarðar króna á ári. Tekjur ríkisins hafa undanfarin ár verið um 475 milljarðar króna og því er ljóst að skera niður um 45% í útgjöldum ef tekjur haldast óbreyttar, sem verður að telja ólíklegt í ljósi aukins atvinnuleysis og hruns heillar atvinnugreinar.
More…

Hvað skuldum við?

Spurningin sem öllu máli skiptir er hversu mikill munur er á uppgjöri eigna og skulda bankanna. Það sem við vitum er að skv. hálfsársuppgjöri skulduðu bankarnir 13.900 milljarða króna og áttu 14.500 milljarða króna. Ef við lítum framhjá gjaldeyrissveiflum (enda líklegt að eignir og skuldir sveiflist jafnt á þeim vettvangi) og gerum ráð fyrir að eina breytan sem líta þarf til sé breytileiki í verðmæti eignasafnsins þá er hægt að líta til hlutabréfavísitalna og meta rýrnun eignasafnsins til samræmis við lækkun hlutabréfa á heimsvísu. Þannig væri hægt að notast við Dow Jones sem gæfi rýrnun upp á tæplega 22%, sem þýddi raunlækkun eigna niður í 11.370 milljarða. Þetta er sjálfsagt vel í lagt, enda áhættan í eignasafni bankanna sjálfsagt talsvert meiri en Dow Jones. Við gætum notað S&P500 og fengið út að eignirnar hafi rýrnað um ríflega 25%. Þannig væri verðmætið í dag tæpir 10.700 milljarðar króna sem er sjálfsagt meira í áttina, þó ég efist um að eignasafn bankanna hafi verið jafn gott og S&P. Til viðbótar þessari stöðu kemur síðan þörfin fyrir að selja, sem veldur frekara verðfalli.

Þar sem mig langar að vera bjartsýnn og gera ráð fyrir um 15% rýrnun vegna skyndisölunnar þá getum við vonað að eignir bankanna séu í dag um 9.000 milljarða virði. Þegar það er dregið frá 13.900 milljarða skuldinni stendur eftir mismunur upp á 4.900 milljarðar króna. Þessi upphæð er rétt um 16 milljónir króna á hvert mannsbarn á Íslandi. Þessar 4.900 milljarðar króna eru 3,75 föld verg landsframleiðsla (GDP) ársins 2007.

Ef við gerðum allar eigur Björgúlfsfeðga upptækar þá myndi það duga fyrir tæplega 10% af því sem upp á vantar ef miðað er við meintar eignir þeirra á síðasta lista Forbes.com. Hins vegar hafa eignir þeirra rýrnað gífurlega síðan, sér í lagi vegna upptökunnar á Landsbankanum. Eignir annarra Íslendinga sem komu að rekstri bankanna eru mun minni og í sumum tilfellum næstum horfnar, en hugsanlega væri hægt að skrapa saman í 900 milljarða króna með peningum Björgúlfsfeðga, með sölu á einkaþotum og með að gera upptækar eignir af reikningum í Sviss, Lúxembúrg, Karabíahafinu og hvar annars staðar sem menn hafa komið varasjóðum sínum fyrir.

Að ofantöldu sögðu er ástandið þó ekki óleysanlegt, sér í lagi í ljósi þess að Ríkissjóður er að mestu skuldlaus. Hins vegar eru nokkrir óvissuþættir í þessum þönkum sem ég hyggst telja upp.

  • Hlutfall skulda og eigna bankanna í erlendum gjaldeyri.
  • Gæði eignasafns bankanna er í þessum reikningum talið svipað og uppbygging S&P500, það er líklega ofmat á gæðum þeirra.
  • Erfiðleikar í sölu eigna og rýrnun á verðmæti vegna skyndisölu. Hér geri ég ráð fyrir 15% rýrnun sem er mjög bjartsýnt í ljósi tilboðs Green svo dæmi sé tekið.
  • Það er líklegt að landsframleiðsla dragist saman næstu árin og hagvöxtur verði neikvæður. Aukið atvinnuleysi og hrun ákveðinna atvinnugreina (svo sem fjármálageirans) kemur til með að hafa þar mikil áhrif.
  • Reyndar má ekki gleyma því að hluti bankatapsins lendir á eigendum peningamarkaðssjóða og annarra ótryggðra eigna, þannig að ekki er víst að allt lendi á ríkissjóði.

Niðurstaða mín er því sú að ef allt fer á allra besta veg og við gerum eignir upptækar, þá megi gera ráð fyrir að mismunur á eignum og skuldum bankanna sé neikvæður um 4.000 milljarða króna eða um það bil 3 föld verg landsframleiðsla. Fjölskyldan mín skuldar því rétt um 51 milljón króna í pakkanum.

VIÐBÓT:

Rétt er að taka fram hér að gjaldeyrisbreytan sem ég sleppi hér að ofan er mun veigameiri en ég vonaði. Mismunur eigna og skulda erlendis í mars síðastliðnum var a.m.k. 800 milljarðar króna. Að öðru óbreyttu þýðir það líklega skuldaaukningu upp á að minnsta kosti 600 milljarðar króna miðað við gengi krónunnar í dag. En ég hef hins vegar ekki nægar upplýsingar til að geta fullyrt nákvæmlega hvaða áhrif gengið hefur.

Með öðrum orðum. Þessi færsla snýst ekki um nákvæma útreikninga heldur stærðargráður skulda. Með nokkurri vissu má halda því fram að neikvæð staða bankanna þegar uppgjöri lýkur verði einhvers staðar á milli 4000 milljaða ef allt fer á besta veg og 8000 milljarða ef allt fer á versta veg.

Ethical Thinking

1) What’s up

2) Code of conduct

  • Teach what is right
  • Confidentiality
  • Keep your family
  • Control your finances 
3) Biomedical ethics
  • Informed consent / refusal of service (Expect irrational behavior)
  • Do no harm
  • Do good
  • Be just
4) Ethics
  • Promote well-being
  • Minimize suffering in Society (utilitarian theory)
  • Just distribution with the help of Rawls “veil of ignorance”
  • My duty with or without God
  • What about the other? Listening skills to appreciate ”ultimate strangeness”.
  • Virtues – wisdom, humility, justice, integrity.

Viðskipti með Landsbankann 3. október

Samkvæmt fjölmiðlum 3. október s.l. áttu sér stað óvenjumikil viðskipti með hluti í Landsbankanum. Hluti sem nokkrum dögum síðar urðu að fullu verðlausir. Hvort um tilviljun hafi verið að ræða eða ekki er í sjálfu sér erfitt að fullyrða, en hins vegar er umfang viðskiptana slíkt að það hlýtur að vekja athygli að enginn sem kom að þeim hafi verið tilkynningaskyldur. Í tilraun til að komast að hinu sanna í málinu, notaði einn heimildamaður minn Google og sá að á vefsíðunni björn.is hafði verið skrifað í gærkvöldi neðangreind setning: “Tilefni ræðu Kjartans var spurning um viðskipti með hlutabréf í Landsbanka Íslands föstudaginn 3. október.” Hér er augsýnilega verið að tala um ræðu Kjartans á miðstjórnarfundi Sjálfstæðisflokksins og fyrir óþjálfað auga virðist gefið í skin að Kjartan hafi haft einverja vitneskju um hvað gerðist 3. október. Hins vegar er það svo að þessari færslu Bjarnar hefur nú verið breytt og eina heimildin sem við höfum er “klipp” af google leitinni. Spurningunni er enn ósvarað. Hvað átti sér stað 3. október? Hver var það sem kom peningum sínum í öruggt skjól á kostnað skattgreiðenda? Svar óskast!

Picture 1

Af námsmönnum erlendis

Tilkynning fyrir þá sem gætu hafa velt fyrir sér stöðu okkar hjóna í ljósi frétta undanfarna daga.

Vegna frétta í fjölmiðlum af erfiðleikum námsmanna erlendis þá er rétt að tilkynna að strax fimmtudaginn 2. október byrjuðum við hjónin að gera ráðstafanir til að lágmarka áhrif ástandsins á Íslandi á okkar plön. Þann dag fórum við mjög nákvæmlega yfir fjárþörf okkar hér í BNA og millifærðum frá Íslandi nægt fjármagn til að dekka allan daglegan kostnað fram í miðjan janúar. Næstu mánuði munum við lifa eftir mjög vel skilgreindri fjárhagsáætlun, sem gerir ráð fyrir minna af pöntuðum pizzum og meira af frosnum pizzum -) en áður.
Þegar svo hrunið varð liðna helgi, áttuðum við okkur á að ef við ætluðum okkur að standa við áform um DisneyWorld ferð um jól og áramót, þyrftum við viðbótarfjármagn. En upphaflegar áætlanir gerðu ráð fyrir að notast við íslensk kreditkort á Florída. Ég hafði því samband við BYR-sparisjóð á þriðjudag og millifærði nægilegt fé á föstu gengi Seðlabankans með Sparisjóðaálagi til að kosta þá ferð. Við höfum því ákveðið að halda öllum áætlunum um ferðalög um jól og áramót óbreyttum.
Þannig hefur ástandið á Íslandi ekki nein teljandi áhrif á líf okkar sem námsmanna erlendis, enn sem komið er. Geir og félagar hafa rúmlega 4 mánuði til að opna á ný fyrir gjaldeyrismillifærslur áður en við þurfum að endurskoða okkar stöðu.
Eða með orðum tónlistarmannanna í REM: “It is the end of the World as we know it. But I fell fine”.

Bækur

Þegar ég útskrifaðist í vor fékk ég að gjafabréf í bókabúð lúthersku kirkjunnar í BNA, annars vegar frá búðinni sjálfri upp á $25 og hins vegar frá skólanum sjálfum upp á rúma $43. Svo sem ekki gífurlega miklir peningar, en enginn ástæða til að kvarta. Ég ákvað að bíða með að nota gjafabréfin fram til haustsins og nota þetta upp í skólabækurnar á þessu misseri. Nú í haust, bauðst hins vegar skólinn til að borga allar bækur sem ég þyrfti að nota í kúrsum á árinu og því var ekki mikil þörf fyrir gjafabréfin að mínu mati.
More…